Header afbeelding

Slaap-waakproblemen

Ieder mens heeft wel eens slaapproblemen, zoals laat inslapen, te vroeg wakker worden of onrustig slapen. Bij de meeste mensen is de slaap kortdurend gestoord; een minderheid heeft langdurig slaapproblemen.

Klachten over de slaap komen vaak voor. Een kwart van de Nederlanders heeft er last van (NSWO, 2009). Over het algemeen komen slaapklachten vaker voor met het ouder worden. Wanneer slaapklachten een chronisch karakter krijgen - langer dan drie weken aanhouden - kunnen er verstoringen in het lichamelijk en geestelijk welbevinden optreden.

Wat is gezonde slaap?

Mensen slapen niet allemaal even veel. Er is een grote variatie in de hoeveelheid slaap die mensen nodig hebben. Meestal ligt deze tussen de zes en tien uur. Mensen die minder dan zes uur slaap nodig hebben, worden kortslapers genoemd. Zij die langer dan tien uur slaap nodig hebben, heten langslapers. Dit valt allemaal onder de normale variatie. Pas wanneer u niet fit wakker wordt en er overdag last van heeft, spreken we van een slaapstoornis. Niet uit uzelf wakker worden, door de wekker heen slapen of uitslapen wijst op te weinig (goede) slaap. 
 
U kunt zelf verschillende maatregelen nemen om beter te kunnen slapen:
  • Zorg voor een constant slaappatroon
    Beperk de tijd in bed tot maximaal 7,5 uur. Uw slaap wordt hierdoor dieper en u voelt zich uitgeruster. Ga op een vast tijdstip naar bed en sta iedere dag op dezelfde tijd op.
  • Maak een duidelijk onderscheid tussen slapen en waken
    Ga direct uit bed, open de gordijnen en stel u aan zo veel mogelijk licht bloot. Neem een douche. Gebruik de slaapkamer alleen om te slapen en voor seksuele activiteiten. Niet voor televisiekijken, werken enzovoort.
  • Controleer de slaapkamer op lawaai
    Maak eventueel gebruik van oordopjes.
  • Ga niet piekeren in bed
    Probeer niet uw problemen te overdenken in bed. Het bed is bedoeld om te slapen. Probeer problemen overdag op te lossen of schrijf ze op. Doe dit niet vlak voor het slapengaan. Ligt u toch te piekeren, ga dan uit bed en doe iets dat u afleidt en ontspant, bijvoorbeeld naar rustige muziek luisteren. Kijk niet steeds op de wekker. Zorg dat u deze niet ziet.
  • Neem genoeg ‘relaxmomenten' overdag
    Verminder het aantal intensieve telefoongesprekken, discussies en studie-uren in de avond. Blijf fit, maar plan lichamelijke activiteiten vroeg in de avond. Het maakt de slaap dieper. Neem eventueel een hete douche of een bad ongeveer 2,5 uur voor het slapengaan. Dit stimuleert eveneens de diepe slaap.
  • Vermijd eten en drinken voor het slapengaan
    Eet vooral niet te zwaar vlak voor het slapengaan, maar ga ook niet met een lege maag naar bed. Drink niet te veel in de avonduren, waardoor u vaak naar het toilet moet. Dit stoort de slaap.
  • Vermijd bepaalde dranken voor het slapengaan
    Drink geen cafeïne houdende dranken zoals koffie, thee en cola. Gebruik ook geen alcohol, chocolade(melk) en tabak enkele uren voor het naar bed gaan. Kortom, vermijd SNACK: Stress, Nicotine, Alcohol, Cafeïne, Konflicten en eten (snack) voor het slapengaan.

Verschillende slaap-waakproblemen

Slapeloosheid

Als u last heeft van slapeloosheid (insomnie), dan heeft u minimaal gedurende een maand en minstens driemaal per week waarschijnlijk moeite met in slaap komen, moeite met doorslapen en/of te vroeg wakker worden in de ochtend. 


Meestal zijn de klachten van voorbijgaande aard en bovendien goed te behandelen. Blijven de klachten bestaan, ga dan goed na of er factoren zijn die mogelijk uw slaap verstoren. Heeft u na het nemen van maatregelen nog steeds klachten, dan is een verwijzing naar een slaapcentrum aangewezen. 


Slaapapneu

Bij mensen met een obstructief slaapapneu-syndroom (OSAS) ontstaat een vernauwing van de keelholte. De spieren in dat gebied verslappen tijdens de slaap. Daardoor kunnen de tong, de huig en andere weke delen van de keel een vernauwing of zelfs een afsluiting van de luchtweg veroorzaken.  Slaapapneu leidt tot een onvolledige ademhaling en zelfs ademstops. Vaak wordt hierbij ook luidruchtig gesnurkt. De ademstops eindigen meestal met een snurkend geluid en bewegingsonrust. Soms komt dit maar enkele malen per uur voor, soms meer dan zestig keer per uur. 


Narcolepsie

Bij een waakstoornis heeft u moeite om overdag wakker te blijven. Een bekende waakstoornis is narcolepsie. Narcolepsie is een stoornis in de hersenen. Het is een zeldzame, ongeneeslijke aandoening. De oorzaak is onbekend, maar er zijn wel aanwijzingen voor een erfelijke factor. De eerste symptomen treden meestal tussen het 10e en 20e levensjaar op. Meestal zijn dit slaapaanvallen, soms begint het met aanvallen van spierslapte. Als u last heeft van narcolepsie, dan heeft u last van één of meer van de volgende verschijnselen:
  • Slaapaanvallen; 95% van de mensen met narcolepsie heeft last van kortdurende aanvallen van onbedwingbare slaap. 
  • Spierverslapping (kataplexie); in 70% van de gevallen komt spierverslapping voor bij narcolepsie.  
  • Hallucinaties; een derde van de mensen met narcolepsie heeft last van hallucinaties; levendige, meestal bizarre, droomachtige belevenissen. Ze kunnen optreden bij het inslapen of wakker worden. 
  • Slaapverlamming (slaapparalyse); bij slaapverlamming kan men, hoewel volledig bij bewustzijn, bij het inslapen of wakker worden niet bewegen.

Bewegingsstoornissen

Slaapgerelateerde bewegingsstoornissen worden vaak gekenmerkt door simpele, herhalende, maar ongewenste bewegingen tijdens de slaap.Voorbeelden hiervan is het periodic limb movement syndroom (PLMS). Is er sprake van een bewegingsonrust tijdens waak, dan spreekt men van het rusteloze benen-syndroom (restless legs syndrome, RLS). 

Bij PLMS maken de benen tijdens de slaap herhaaldelijk karakteristieke bewegingen. Dit gebeurt in series van ten minste vier keer met een duur van 0,5 tot 5 seconden. Het kan wel honderd keer per uur gebeuren en soms verstoort het de slaap. 


RLS bestaat uit de drang om uw benen te bewegen, veroorzaakt door een onplezierig gevoel in de benen. Het gaat nooit om echte pijn, maar het is wel een vervelend gevoel. Soms komt het voor in de armen of een ander lichaamsdeel. Door te bewegen, verdwijnt de bewegingsdrang. 


Slaap-waakritme

De mens heeft een inwendige biologische klok, die meerdere ritmen kent. Het belangrijkste is het 24 uursritme (het circadiaanritme). Dit regelt ons slaap-waakritme, de lichaamstemperatuur, het hartritme en de hormoonafgifte. 

De biologische klok bevindt zich in de hersenen en wordt onder andere beïnvloed door licht en donker. De stof melatonine speelt hierbij een rol. Om in te kunnen slapen, is een bepaalde hoeveelheid melatonine nodig. Een slechte afstemming van de biologische klok kan leiden tot verstoring van het slaap-waakpatroon (circadiaan-ritmestoornissen). Een jetlag door een verre vliegreis en het werken in ploegendienst zijn veelvoorkomende oorzaken.

Parasomien

Bij ongewenste gedragingen doet iemand iets onverwachts in zijn of haar slaap, vaak zonder dat deze persoon zich hiervan bewust is. De gedragingen hebben echter wel invloed op de kwaliteit van slaap; iemand met een parasomnie kan overdag slaperig, geprikkeld en/of vermoeid zijn. 


De meeste parasomniën zijn onschuldig (met name bij kinderen komen deze regelmatig voor), maar op latere leeftijd kan het verstandig zijn om dit nader te onderzoeken, omdat er soms een neurologische aan ten grondslag kan liggen. Voorbeelden van parasomniën zijn slaapwandelen, tandenknarsen, praten tijdens de slaap, nachtangst, nachtmerries.

Deze website maakt gebruik van cookies.

Amphia gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies in onze disclaimer.