Koorts, gewichtsverlies, zweten en je flink ziek voelen. Het kan wijzen op een infectie. Maar wat als antibiotica niet werken en de klachten blijven? Soms ligt de verklaring niet bij een infectie, maar bij het afweersysteem. Juist op dat grensvlak werkt internist-infectioloog Sander Vissers. Hij combineert infectiologie sinds een jaar met een opleiding allergologie en immunologie. Daardoor kan hij bij complexe ziektebeelden vanuit verschillende invalshoeken naar dezelfde patiënt kijken. “Infectie en immunologie zijn voor een heel groot deel twee kanten van dezelfde medaille.”
Wanneer een longontsteking geen longontsteking blijkt
Hoe belangrijk die bredere blik kan zijn, zag Sander bij een vrouw van in de tachtig. Zij werd al enkele weken met antibiotica behandeld vanwege een vermoedelijke longontsteking, maar knapte niet op. Toen Sander haar op de afdeling beoordeelde, was het uitblijven van herstel reden om opnieuw naar de diagnose te kijken. “Als je kritisch naar de scans, het verhaal en het beloop kijkt, zie je dat het beeld niet goed past bij een longontsteking.” De patiënte bleek geen longontsteking te hebben, maar een auto-immuunziekte waarbij de bloedvaten ontstoken raken. De antibiotica werden gestopt en ze kreeg medicatie die de afweer remt. Daarna knapte ze goed op. “Soms helpt het om een andere invalshoek te kiezen. Je kijkt opnieuw naar wat je voor je ziet en stelt jezelf de vraag of de oorspronkelijke verklaring nog wel klopt.”
“Soms helpt het om een andere invalshoek te kiezen. Je kijkt opnieuw naar wat je voor je ziet en stelt jezelf de vraag of de oorspronkelijke verklaring nog wel klopt.”
Infectie en afweer: twee kanten van dezelfde medaille
Sander vergelijkt infectiologie vaak met een puzzel: wat maakt deze patiënt ziek? Klachten, het verhaal van de patiënt, onderzoek en bijvoorbeeld recente reizen geven aanwijzingen over de mogelijke oorzaak. Vaak leidt dat tot een gerichte behandeling en herstelt een patiënt relatief snel. Maar niet altijd. Tijdens zijn opleiding merkte hij hoeveel overlap er bestaat tussen infectieziekten en het afweersysteem. Een afweer die onvoldoende werkt, kan ervoor zorgen dat iemand steeds opnieuw infecties krijgt. Een overactief afweersysteem kan juist klachten veroorzaken die sterk op een infectie lijken, zoals koorts, afvallen en nachtzweten. Die overlap was voor hem reden om zich verder te specialiseren in allergologie en immunologie. “Als infectioloog kijk je al naar de rol van het afweersysteem, maar door mijn extra expertise neem ik ook andere mogelijke verklaringen mee. De vakgebieden zijn ontzettend met elkaar verweven.” Die combinatie helpt hem vooral wanneer een ziektebeeld niet goed in een vakje past.
Complexe zorg vraagt om gezamenlijke expertise
Die bredere blik betekent niet dat één specialist alle antwoorden heeft. Infecties en problemen met het afweersysteem raken vrijwel ieder medisch specialisme. Daarom werkt Sander in Amphia nauw samen met onder anderen arts-microbiologen, longartsen, reumatologen, cardiologen en orthopeden. Collega’s schakelen hem regelmatig in wanneer een ziektebeeld niet eenvoudig te verklaren is. “Daardoor heb ik veel contact met specialisten uit verschillende vakgebieden. De ene keer denk ik mee over terugkerende luchtweginfecties, de andere keer over een ontsteking rond een prothese of een auto-immuunziekte die zich als infectie presenteert.” Juist bij complexe ziektebeelden kan het samenbrengen van verschillende perspectieven helpen om scherper te diagnosticeren en gerichter te behandelen.
Kennis uit twee ziekenhuizen
Sander zet zijn brede expertise in bij Amphia als infectioloog en registreert zich op dit moment bij Amsterdam UMC ook als allergoloog en immunoloog. De verschillende zorgomgevingen versterken elkaar. Hij koos bewust voor Amphia als plek om zich verder te ontwikkelen. Hij zocht een groot ziekenhuis met voldoende expertise om ook complexe zorg zoveel mogelijk zelf te kunnen bieden. Tegelijk kreeg hij de ruimte om zijn eigen profiel uit te bouwen. Naast infectiologie is hij momenteel bezig met een tweede registratie op het gebied van allergologie en immunologie, expertise die binnen Amphia nog niet op deze manier aanwezig is. “Ik zag hier de mogelijkheid om niet alleen als infectioloog te werken, maar in de toekomst ook als immunoloog en allergoloog.” In het Amsterdam UMC ziet hij vaker patiënten met complexe en zeldzame ziektebeelden. Doordat hij bepaalde aandoeningen daar regelmatiger tegenkomt, kan hij ze ook makkelijker herkennen wanneer ze zich in Amphia voordoen. Andersom biedt Amphia hem een brede en gevarieerde praktijk. Op één dag kan hij een patiënt met een zeldzame auto-immuunziekte zien en daarna iemand met een veel vaker voorkomend ziektebeeld. Juist die combinatie van afwisseling, complexe patiëntenzorg en samenwerking met verschillende vakgebieden maakt het werk voor hem aantrekkelijk.
''Binnen het eerder uitgevoerde SWITCH-project werkten verschillende specialismen samen aan gerichter antibioticagebruik. Die aanpak krijgt een vervolg met de oprichting van een antibioticateam.''
Van individuele patiënt naar gerichtere zorg
De expertise van Sander wordt niet alleen ingezet bij individuele patiënten. Ook bij het verder verbeteren van de infectiezorg binnen Amphia speelt die een rol. ''Binnen het eerder uitgevoerde SWITCH-project werkten verschillende specialismen samen aan gerichter antibioticagebruik. Daarbij stonden vragen centraal als: welk antibioticum is nodig, hoe lang moet een patiënt het krijgen en wanneer kunnen antibiotica via een infuus veilig worden vervangen door tabletten?'' Die aanpak krijgt een vervolg met de oprichting van een antibioticateam. Daarin werken onder meer infectiologie, medische microbiologie en ziekenhuisfarmacie samen, met inbreng vanuit verschillende klinische specialismen.
Verder bouwen binnen Amphia
Ook bij complexe immunologische vraagstukken wordt expertise binnen Amphia structureel samengebracht. Internisten, reumatologen, longartsen en andere specialisten bespreken maandelijks patiëntcasussen en stemmen af welke aanpak passend is. “Ik vind het waardevol als we samen over complexe problemen nadenken en opnieuw naar een patiënt kijken.” Voor de toekomst ziet Sander mogelijkheden om die expertise verder uit te bouwen, bijvoorbeeld rond complexe prothese-infecties, vaccinatievraagstukken en allergologie. Niet alles kan tegelijk, maar de richting is duidelijk: specialistische kennis zo organiseren dat patiënten met complexe vragen binnen Amphia zoveel mogelijk de juiste expertise bij elkaar vinden. Daarmee komt voor hem de kern van zijn werk steeds terug bij de vraag: klopt de verklaring die voor ons ligt, of moeten we verder kijken? Juist bij complexe ziektebeelden kan het naast elkaar leggen van verschillende mogelijkheden en expertises het verschil maken. Soms betekent goede zorg niet méér onderzoeken of behandelen, maar opnieuw kijken naar wat je denkt te weten.