Wanneer een oudere patiënt met spoed wordt opgenomen in het ziekenhuis, brengt dat vaak veel emoties met zich mee. Niet alleen voor de patiënt zelf, maar ook voor familieleden en mantelzorgers. Klinisch geriater Chung Wong ziet dat regelmatig terug in zijn dagelijkse praktijk. Hoewel de medische behandeling succesvol verloopt, ontstaat er bij ontslag soms toch spanning en frustratie.
“Voor veel families is een ziekenhuisopname meer dan een medische gebeurtenis. Het is vaak ook het moment waarop duidelijk wordt hoe kwetsbaar de situatie thuis inmiddels is geworden.” vertelt Wong. "Vaak gaat het om oudere, kwetsbare mensen die nog zelfstandig thuis wonen. Bijvoorbeeld iemand die met een blaasontsteking wordt opgenomen. Na behandeling is de infectie verholpen en beoordelen wij of iemand medisch gezien weer naar huis kan."
Die beslissing nemen we niet zomaar. Integendeel. Rond de patiënt staat een multidisciplinair team van zorgprofessionals klaar. Naast de geriater denken onder andere een fysiotherapeut, ergotherapeut, diëtist, verpleegkundige en arts-assistent mee over de situatie.
"We kijken kritisch naar wat iemand nog zelfstandig kan, welke ondersteuning nodig is en of thuiszorg of hulpmiddelen uitkomst bieden. Het is echt een zorgvuldige afweging."
Meer aan de hand dan de opname
Toch merkt Wong dat ontslaggesprekken regelmatig emotioneel verlopen.
"Dan horen we bijvoorbeeld: 'Maar dit kan helemaal niet, de situatie thuis was al onhoudbaar.' Dat heeft vaak weinig te maken met de reden van de ziekenhuisopname. De blaasontsteking is behandeld, maar er spelen al langer zorgen over de thuissituatie." Volgens Wong blijkt een ziekenhuisopname soms een moment waarop opgebouwde spanning zichtbaar wordt. Familieleden hebben vaak al langere tijd veel zorgtaken op zich genomen en ervaren een grote druk. "De verwachting is dan soms dat wij als ziekenhuis die bredere situatie kunnen oplossen. Dat begrijpen we heel goed, maar dat kunnen we niet altijd. Als er geen medische indicatie is voor verdere opname of verblijf elders, zijn onze mogelijkheden beperkt."
Toenemende druk op mantelzorgers
Wong ziet dat de uitdagingen rondom ontslag niet losstaan van ontwikkelingen in de maatschappij. Het huidige zorgstelsel is erop gericht om mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. "Als dat goed gaat, is dat een mooie oplossing. Veel mensen willen graag in hun eigen omgeving blijven wonen. Tegelijkertijd zien we dat dit niet in alle situaties eenvoudig is. De druk op mantelzorgers kan groot worden." Daardoor ontstaat soms een verschil tussen verwachtingen en mogelijkheden.
"Familieleden hopen dat een ziekenhuisopname leidt tot een structurele oplossing voor de problemen thuis. In de praktijk kunnen wij vooral beoordelen of iemand medisch gezien klaar is om het ziekenhuis te verlaten. Dat verschil in verwachting zorgt soms voor frustratie. Niet alleen bij familie of patiënt, maar ook bij zorgprofessionals."
Een gedeelde verantwoordelijkheid
Ondanks die uitdagingen benadrukt Wong dat goede zorg een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. "Wij doen er alles aan om patiënten veilig naar huis te laten gaan en kijken zorgvuldig naar de benodigde ondersteuning. Maar de zorg voor kwetsbare ouderen is breder dan alleen het ziekenhuis. Ook huisartsen, thuiszorgorganisaties, gemeenten en familie spelen daarin een belangrijke rol."
Zijn belangrijkste advies is daarom om veranderingen in de thuissituatie niet te lang aan te kijken. "Merk je dat iemand thuis steeds minder zelfstandig wordt of dat de belasting voor mantelzorgers te groot wordt? Ga dan tijdig in gesprek met de huisarts. Hoe eerder zorgen worden besproken, hoe meer mogelijkheden er zijn om samen passende ondersteuning te organiseren." Zo hoopt Wong dat kwetsbare ouderen, hun naasten én zorgprofessionals beter voorbereid zijn op de uitdagingen die kunnen ontstaan. "Iedereen wil uiteindelijk hetzelfde: dat iemand op een veilige en waardige manier de zorg krijgt die nodig is."