In oktober 2015 werd in Amphia de eerste patiënt met een herseninfarct geholpen via een intra-arteriële trombectomie (IAT). Daarbij wordt het bloedstolsel dat het herseninfarct veroorzaakt verwijderd met een speciale katheter. Het resultaat: de meeste patiënten herstellen beter en sneller. Om de IAT uit te kunnen voeren, werd een bijzondere multidisciplinaire samenwerking georganiseerd. Ter gelegenheid van 10 jaar IAT kijken we daarop terug met radioloog Douwe Vos, cardioloog Martijn Meuwissen en neuroloog Anouk van Norden.
De eerste IAT in Amphia
In januari 2015 bleek uit een Nederlands multicenteronderzoek dat IAT goed werkte. Douwe: ‘Daarop hebben we besloten om deze behandeling ook in Amphia te gaan uitvoeren. We wilden deze patiënten zelf kunnen behandelen in plaats van hen door te verwijzen naar het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Bij het uitwerken van de plannen ontstond al snel een samenwerking met enkele enthousiaste cardiologen.’ Martijn: ‘Wij werken met soortgelijke technieken, maar in een ander orgaan. Bovendien betreft het vaak patiënten met een hartaandoening en blijken grote stolsels in ongeveer de helft van de gevallen vanuit het hart te komen. Voor ons was het een logische stap om mee te gaan doen.’
'We zijn als artsen gaan samenwerken om de techniek in de vingers te krijgen. We hebben ervaring opgedaan in Rotterdam, in Nieuwegein en bij centra in Aken en Straatsburg. En in oktober 2015 vond de eerste IAT plaats in Amphia.'
Ervaring opdoen
Martijn: ‘We zijn toen gaan samenwerken om de techniek in de vingers te krijgen. Daarbij hebben we onder andere ervaring opgedaan in Rotterdam, in Nieuwegein en bij centra in Aken en Straatsburg. In oktober 2015 vond de eerste IAT plaats in Amphia. Als innovatieve behandeling werd IAT destijds nog niet vergoed door de zorgverzekeraars. Daarom zijn de eerste IAT-behandelingen door het ziekenhuis zelf bekostigd en zijn de 24-uursdiensten door de artsen om niet verricht, omdat we overtuigd waren van de meerwaarde daarvan. In 2016 zaten we al op zo’n 35 behandelingen per jaar. Inmiddels zijn dat er veel meer.’
Stijgende cijfers
De verwachte meerwaarde van IAT bleek inderdaad al snel uit de cijfers, vertelt Anouk. ‘Het percentage patiënten dat na een herseninfarct door een afsluiting van een groot bloedvat weer volledig zelfstandig kan functioneren, is zonder IAT zo’n 15%. Met IAT zitten we rond de 50%. We zien patiënten die een IAT ondergaan letterlijk herstellen onder onze handen. Zodra het bloedstolsel uit de hersenen verwijderd is, worden ze meteen rustiger. We zien direct na de ingreep en de dagen erna de effecten van IAT. Vaak gaan patiënten lopend weer naar buiten, maar een goed herstel kan soms ook maanden duren.’
‘Onze specialismen werken nauw met elkaar samen voor de IAT-zorg. We hebben korte lijnen en schakelen snel, waardoor de patiënt zo snel mogelijk behandeld wordt.'
Steeds patiëntgerichter
Bij een herseninfarct is snel ingrijpen belangrijk, omdat de kans op blijvende lichamelijke schade stijgt naarmate de tijd verstrijkt. Daarom staat er altijd een team paraat. Douwe: ‘Is een IAT de aangewezen behandeling, dan brengen we via de lies een katheter in. Daarmee zoeken we vervolgens het stolsel in het betreffende hersenvat op, waarna we het zo snel mogelijk verwijderen, zodat het herstel kan beginnen. Doordat de radiologische beeldvorming de afgelopen jaren steeds scherper is geworden, kunnen wij steeds beter beoordelen bij welke patiënten een IAT zinvol kan zijn.’ Anouk: ‘Onze specialismen werken nauw met elkaar samen voor de IAT-zorg. We hebben korte lijnen en schakelen snel, waardoor de patiënt zo snel mogelijk behandeld wordt. Daarnaast bespreken we bijzondere casuïstiek en verkennen we in goed overleg de mogelijke oplossingen. Ook investeren we samen in wetenschappelijk onderzoek.’
De juiste zorg op de juiste plek
Een ontwikkeling die de komende jaren vorm krijgt, is een verdere centralisatie van de zorg voor patiënten met hersenletsel. Douwe: ‘Hoe eerder we kunnen vaststellen of iemand een herseninfarct heeft, hoe eerder we diegene naar het juiste ziekenhuis kunnen brengen voor de juiste interventie. Daarmee neemt de kans op een succesvol herstel verder toe.’ Anouk: ‘In Zuid-Holland vindt momenteel een experiment plaats waarbij een neuroloog al tijdens het ambulancevervoer een diagnose kan stellen. Mogelijk kunnen we de zorg zo nóg verder versnellen en verbeteren. Dan kan het aantal patiënten dat goed herstelt toenemen en dat gunnen we iedereen.’
‘Hoe eerder we kunnen vaststellen of iemand een herseninfarct heeft, hoe eerder we diegene naar het juiste ziekenhuis kunnen brengen voor de juiste interventie. Daarmee neemt de kans op een succesvol herstel verder toe.’
De 3 IAT’s van Lucien Louman
Een patiënt die maar liefst 3 keer een IAT onderging, is Lucien Louman: ‘Een herseninfarct is een ingrijpende ervaring. Je wordt met gillende sirenes naar het ziekenhuis gebracht, terwijl er een team wordt opgetrommeld om deze behandeling uit te voeren. Dat gaat snel, maar voor je gevoel duurt het lang. Je weet immers: sneller is beter. Ik kan me niet alles even goed herinneren, maar ik weet nog dat dokter Vos en mijn vrouw aan mijn bed de voors en tegens hebben besproken. Met haar toestemming is het team aan de slag gegaan en is het bloedstolsel verwijderd. Na enkele tests bleek dat ik veel dingen gewoon weer kon. Na een paar dagen was de conclusie dat ik voldoende hersteld was om naar huis te gaan.’
Lucien: ‘Het is bijzonder om een IAT mee te maken. Je wordt omringd door professionals die precies weten wat ze doen. Ik was echt verbaasd met hoeveel precisie zo’n bloedstolsel gevonden en verwijderd kan worden.'
De echte oorzaak
Daarmee was de kous echter niet af. ‘Uiteindelijk volgde er een tweede herseninfarct, waarbij dokter Vos opnieuw een bloedstolsel uit mijn hersenen verwijderde. Hij zei nog zo: ‘nu niet meer terugkomen’. Maar helaas: hij mocht niet lang daarna ook nog voor een derde keer aan de bak. Dat vroeg om een grondig medisch onderzoek. Daarbij werd duidelijk dat de oorzaak van die bloedstolsels in mijn hart lag. Daarom heb ik een openhartoperatie gehad, waarbij het hartoor werd verwijderd en waarbij aanvullend een bypass werd gemaakt. Later kreeg ik nog een ICD vanwege mijn hartritmestoornissen. Na enkele maanden was ik weer aardig de oude.’
Niets dan lof
‘Het is bijzonder om een IAT mee te maken. Je wordt omringd door professionals die precies weten wat ze doen. Ik was echt verbaasd met hoeveel precisie zo’n bloedstolsel gevonden en verwijderd kan worden. Ik realiseer me dat ik er redelijk goed vanaf ben gekomen. Tijdens de revalidatie zag ik genoeg mensen die meer hadden overgehouden aan hun herseninfarct. Hoewel ik volledig ben afgekeurd om te werken en meer moeite heb om dingen te onthouden, kan ik verder bijna alles weer, zoals autorijden en sporten. Ik heb niets dan lof voor iedereen in Amphia die mij hier doorheen geholpen heeft. De behandelingen en de verzorging in het ziekenhuis zijn top.’