Patiënten met een acute ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis) worden gemiddeld 5 dagen in het ziekenhuis opgenomen voor onderzoek en behandeling. Amphia en Amsterdam UMC onderzoeken nu samen of patiënten met een milde vorm van pancreatitis veilig eerder naar huis kunnen om daar verder te herstellen. Dit draagt bij aan zorg op de juiste plek en het creëert ruimte voor patiënten die intensievere zorg nodig hebben. We spraken over dit onderzoek met MDL-artsen Tom Seerden (Amphia) en Rogier Voermans (Amsterdam UMC), arts-onderzoeker Astrid Beij (Pancreatitis Werkgroep Nederland) en projectleider Kirsten Koenraad (Amphia).
Ontsteking
De alvleesklier (of pancreas) is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering, legt Rogier uit. ‘In dit orgaan worden enzymen en hormonen aangemaakt die helpen om het voedsel in de darmen te verteren. Bij pancreatitis raakt de alvleesklier verstopt of geïrriteerd, waardoor deze enzymen op de verkeerde plaats actief worden. Ze verteren zo de alvleesklier zelf, waardoor er een ontsteking ontstaat. Dit veroorzaakt onder meer hevige pijn.’
''We zijn geïnteresseerd in de mogelijkheden van AI om patiënten te selecteren voor wie dit passend zou zijn. Dit kan ons ondersteunen om gericht de juiste keuzes te maken.''
Snel behandelen
Het is belangrijk dat patiënten met pancreatitis snel geholpen worden, zodat de situatie niet ernstiger wordt. Tom: ‘Deze patiënten krijgen direct vocht en pijnstilling toegediend. De ontsteking van de alvleesklier kan meerdere oorzaken hebben, waaronder galstenen. Die kunnen we operatief verwijderen. Om er zeker van te zijn dat de ontsteking niet erger wordt, blijven patiënten vaak enkele dagen in het ziekenhuis ter observatie. We zijn zo voorzichtig omdat ernstige pancreatitis kan leiden tot een maandenlange opname.’
Eerder onderzoek
De studie die beide ziekenhuizen nu zijn gestart, toont naar verwachting aan dat een groot deel van de patiënten veilig eerder naar huis kan om daar verder te herstellen. Astrid: ‘Wetenschappelijk onderzoek uit de Verenigde Staten, Spanje en Turkije toont aan dat patiënten met een milde variant al binnen 24 of 48 uur veilig naar huis kunnen. De dagen daarna blijft er wel nauw contact met het ziekenhuis. Bijvoorbeeld telefonisch of via een verpleegkundige die thuis langskomt. Op basis van die onderzoeken hebben wij nu voor het eerst de situatie in Nederland bekeken. Wat bleek: hier liggen mensen gemiddeld 5 dagen opgenomen met een milde alvleesklierontsteking. De voornaamste reden voor de opname is pijnstilling en monitoring. Wij denken dat dit ook via telemonitoring kan. Dat onderzoeken we nu in een pilotgroep van 50 digitaal vaardige patiënten uit onze ziekenhuizen. We kijken daarbij in de eerste plaats naar veiligheid, maar thuis herstellen heeft patiënten meer te bieden, zoals een betere slaapkwaliteit, meer regie over het herstel thuis en minder kans op ziekenhuisinfecties.’
''Hopelijk kunnen we hiermee de zorg voor deze patiëntengroep verbeteren. Jaarlijks gaat het om enkele duizenden patiënten – een aanzienlijke groep dus.''
Pilot
Kirsten: ‘De patiënten in de pilot gaan de dag na hun opname al naar huis. Daar worden ze nog 4 dagen gevolgd via telemonitoring. Elke ochtend staat er een digitale vragenlijst voor hen klaar met 13 vragen. Op basis van de antwoorden beoordelen we hoe het met de patiënt gaat en of er een interventie nodig is. Hiervoor hebben we een digitaal dashboard ingericht, waarop we iedereen in beeld hebben. Indien nodig bellen we de patiënt en bekijken we of er vervolgstappen nodig zijn.’ Astrid: ‘Daarnaast bel ik iedereen vanuit mijn rol als onderzoeker om vast te stellen of ze tevreden waren met de geboden zorg, of alles duidelijk was en of ze eventueel nog verbeterpunten zien.’
Positieve reacties
Wanneer de uitkomsten van dit onderzoek inderdaad positief zijn, kunnen méér ziekenhuizen hier hun voordeel mee doen. Astrid: ‘Veel van de betrokken artsen werken al samen in de Pancreatitis Werkgroep Nederland, die 4 keer per jaar bij elkaar komt. Daar zullen we de resultaten van dit onderzoek zeker delen. Vooraf kregen we al veel positieve reacties op deze studie. Hopelijk kunnen we hiermee de zorg voor deze patiëntengroep in heel Nederland verder verbeteren. Jaarlijks gaat het om enkele duizenden patiënten – een aanzienlijke groep dus. Daarnaast kan dit onderzoek een blauwdruk vormen voor andere acute aandoeningen. Wellicht is daar óók een veilige verkorting van de ligduur mogelijk in combinatie met een vorm van telemonitoring.’
''Op basis van monitoring beoordelen we hoe het met de patiënt gaat en of er een interventie nodig is. Hiervoor hebben we een digitaal dashboard ingericht.''
Toekomstig onderzoek
Rogier: ‘Deze studie biedt ook aanknopingspunten voor toekomstig onderzoek. We zijn nu bijvoorbeeld vrij strikt geweest in onze selectiecriteria. Nieuw onderzoek kan mogelijk aantonen dat een vergelijkbare aanpak ook geschikt is voor patiënten met een iets ernstiger ziekteverloop.’ Tom: ‘Daarnaast zijn we geïnteresseerd in de mogelijkheden van AI om patiënten te selecteren voor wie deze verkorte ligduur passend zou zijn. Dit kan ons als MDL-artsen ondersteunen om gericht de juiste keuzes te maken. Ook dat is een nader onderzoek waard.’
