Arts-microbioloog Robbert Bentvelsen houdt zich bezig met een vraagstuk dat verder gaat dan infecties alleen: hoe zorg je dat bewezen kennis ook echt op de werkvloer landt? Nieuwe medische inzichten hebben pas waarde wanneer ze daadwerkelijk hun weg vinden naar de dagelijkse praktijk. Juist daar komen wetenschap en praktijk samen. “Pas wanneer collega's een nieuwe werkwijze omarmen, ontstaat duurzame verbetering van zorg." In zijn werk combineert Bentvelsen wetenschappelijk onderzoek met de implementatie van nieuwe inzichten in de dagelijkse praktijk. "Want weten is niet hetzelfde als doen. Dat heeft allerlei oorzaken: tijdsdruk, routines en de natuurlijke neiging om vast te houden aan vertrouwde werkwijzen." Het antibioticabeleid is daarvan een concreet voorbeeld. “Goede antibioticazorg vraagt voortdurend om een afweging: niet te weinig, maar ook niet te veel. Juist in die dagelijkse keuzes zit de uitdaging om nieuwe inzichten consequent toe te passen.”
Eerder naar huis en minder complicaties
Een van de onderwerpen waarop Bentvelsen en zijn collega's actief inzetten, is de overstap van intraveneuze naar orale antibiotica: zo kort als nodig antibiotica via een infuus toedienen en eerder overstappen op tabletten. “Wereldwijd is hier veel onderzoek naar gedaan. We weten inmiddels dat je eerder veilig naar orale antibiotica kunt overstappen. Voor patiënten met een longontsteking of een urineweginfectie maakt dat een groot verschil.” "Thuis herstellen mensen meestal eerder dan in het ziekenhuis. Dat maakt het de moeite waard om kritisch te kijken wanneer een infuus echt nodig is. Een infuus lijkt vanzelfsprekend, maar heeft impact op het dagelijks leven van patiënten. Het beperkt de bewegingsvrijheid, brengt risico's op complicaties met zich mee en kan ontslag uit het ziekenhuis vertragen. Een switch naar orale medicatie maakt dat wel mogelijk", vertelt Bentvelsen. Onderzoek laat zien dat deze aanpak minstens even effectief tegen de infectie is als een langere behandeling via een infuus. In sommige situaties levert het zelfs betere uitkomsten op. Naast meer comfort voor de patiënt zijn er andere voordelen: minder handelingen voor verpleegkundigen, dalend verbruik van plastic en lagere kosten.
"De beste infectiebehandeling voor de patiënt staat altijd met stip op één en kennis maakt pas verschil als het zijn weg vindt naar de praktijk."
Kennis delen, gedrag veranderen
Om de overstap naar orale antibiotica te bevorderen, werken Bentvelsen en zijn collega's actief samen met andere afdelingen binnen Amphia. Met urologen, longartsen, internisten en geriaters ontwikkelden ze nieuwe protocollen voor urineweginfecties en longontstekingen. Want een aanpak veranderen is een teaminspanning, benadrukt hij. "Doordat verschillende specialismen hebben meegedacht, sluit het protocol goed aan op de dagelijkse praktijk." Onderwijs versterkt de aanpak, in de vorm van klinische lessen, gegeven door de verschillende specialismen. Maar groepssessies alleen zijn niet genoeg, weet Bentvelsen. "Elke maand starten er nieuwe arts-assistenten. Die kennen onze werkwijze vaak nog niet." Daarom ontwikkelde het team korte instructievideo's die eenvoudig opnieuw gebruikt kunnen worden bij de onboarding van nieuwe arts-assistenten. Dat de strategie werkt ziet Bentvelsen terug in de praktijk. "Arts-assistenten bellen ons nu zelf op met de vraag wanneer en hoe een patiënt kan overstappen op orale medicatie. Dan merk je dat het onderdeel is geworden van hun dagelijkse manier van werken."
SWITCH-campagne: gedragsverandering bespreekbaar maken
De Amphia SWITCH-campagne voor passende infectiezorg zorgde voor extra zichtbaarheid en bewustwording binnen het ziekenhuis. Met een opvallende, levensgrote pil als blikvanger werd er een themaweek georganiseerd met onder andere een challenge. "Collega's zien die pil en denken: waar gaat dit over? Een mooie aanleiding om het gesprek over de antibiotica-switch aan te gaan."
"Collega's zien die pil en denken: waar gaat dit over? Een mooie aanleiding om het gesprek over de antibiotica-switch aan te gaan."
Elektronische steun in de rug
Om arts-assistenten te ondersteunen, liet het team een reminder inbouwen in het elektronisch patiëntendossier. Na 72 uur IV-antibiotica verschijnt er een pop-up: een advies om te kijken naar een switch, met een verwijzing naar orale alternatieven. Bentvelsen licht toe: "Zo nudgen we collega's, we geven een klein zetje in de goede richting. Uiteindelijk beslist de regiebehandelaar; die kent de patiënt het best. Maar we maken de keuze zo makkelijk mogelijk."
Van protocol naar blijvende verandering
Betere antibioticazorg stopt niet bij de invoering van een protocol. Het team onderzoekt of de verandering daadwerkelijk beklijft. Daarvoor worden zowel behandelgegevens als ervaringen van artsen en verpleegkundigen geëvalueerd. Met als doel om verbeteringen niet alleen in te voeren, maar ook duurzaam te verankeren in de dagelijkse zorg. Met deze methode wil het team de komende jaren ook andere verbeteringen realiseren: het sepsisprotocol staat voor dit najaar op de agenda. Bewust gepland voor het griepseizoen en met dezelfde aanpak: met verschillende specialisten een protocol opstellen, implementeren via onderwijs en extra bewustwording in de vorm van een campagne. Bentvelsen benadrukt: "De beste infectiebehandeling voor de patiënt staat altijd met stip op één en kennis maakt pas verschil als het zijn weg vindt naar de praktijk."