Nederland vergrijst, waardoor er veel behoefte is aan specifieke kennis over het behandelen van oudere patiënten. Daar wordt momenteel volop wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, vertelt klinisch geriater Miriam Faes. ‘Afgelopen jaar hebben we twaalf wetenschappelijke artikelen gepubliceerd. Begin dit jaar zijn er ook weer acht artikelen geaccepteerd, waarmee we opnieuw waardevolle kennis delen om oudere patiënten beter te kunnen behandelen.’
De samenwerking opzoeken
De meeste afdelingen in Amphia hebben te maken met oudere patiënten. ‘Daarom zoeken we als vakgroep Geriatrie bewust de samenwerking op. Bijvoorbeeld om de specifieke problemen van ouderen onder de aandacht te brengen en onze expertise te delen.’ Miriam werkt sinds 2016 in Amphia, mede om het wetenschappelijk onderzoek aan te jagen. Zij is als copromotor betrokken bij diverse onderzoeken. ‘Ook op dat gebied werken we steeds vaker samen. Bijvoorbeeld met de vaatchirurgen, waar ik samen met vaatchirurg en hoogleraar Lijckle van der Laan promovendi begeleid. Daarnaast ben ik copromotor van Judith van Beek, die als verpleegkundig specialist onderzoek doet binnen het Hartcentrum. Zo komt van het één het ander en raak je bij steeds meer interessante onderzoeken en promotietrajecten betrokken.’
In een stroomversnelling
De coronapandemie bracht het onderzoek naar oudere en kwetsbare patiënten in een stroomversnelling. ‘In die tijd zijn veel samenwerkingen ontstaan, bijvoorbeeld met de ziekenhuisapotheek van het Erasmus MC. Samen met hen waren we betrokken bij de COMET-studie, een multicenterstudie naar het effect van kwetsbaarheid op de overleving en het aantal IC-opnames van oudere patiënten met een COVID-19-besmetting. Dat onderzoek is later opgegaan in het COOP-consortium, dat alle onderzoeken op het gebied van ouderen en COVID-19 heeft gebundeld. Dit succesvolle project heeft meerdere waardevolle artikelen opgeleverd en is eind vorig jaar succesvol afgerond.’
''We doen overigens niet alleen onderzoek naar betere behandelingen, maar ook naar de effectiviteit van preventieve maatregelen. Bijvoorbeeld: zorgen dat mensen ook op hogere leeftijd voldoende bewegen en fit blijven.''
Palliatieve zorg na een val
‘Kwetsbare ouderen hebben een verhoogd risico om te vallen en breken daarbij regelmatig hun heup. Wij doen, samen met de afdeling Pijngeneeskunde, onderzoek om deze kwetsbare ouderen met een heupfractuur zo goed mogelijk te behandelen. Momenteel zijn we bezig met het opstarten van een multicenteronderzoek naar palliatieve pijnbestrijding bij oudere patiënten met een heupfractuur die vanwege hun kwetsbare gezondheid niet meer geopereerd kunnen worden. In dit onderzoek, dat onder meer wordt uitgevoerd door anesthesioloog-pijnspecialist Miriam van der Velden, bekijken we het effect van het SPING-blok, een innovatieve manier van pijnbestrijding. We onderzoeken de gevolgen hiervan op onder meer de kwaliteit van leven.’
Betere zorg bij vaatlijden
‘Daarnaast loopt er een onderzoek met Lijckle van der Laan naar patiënten met kritieke ischemie. Dat is een ernstige vernauwing in de beenslagader, die onder meer zorgt voor pijn in de voeten en wonden die niet genezen. Deze patiënten worden doorgaans geopereerd om de vernauwing op te heffen. We bekijken of bij deze patiëntengroep prehabilitatie mogelijk is. Daarmee bedoelen we: zo goed mogelijk de operatie ingaan om er vervolgens zo goed mogelijk uit te komen. Met dit onderzoek willen we vaststellen of prehabilitatie zorgt voor een betere kwaliteit van leven – en dus doelmatig is. Hiervoor hebben we een subsidie aangevraagd bij ZonMw.’
Onderzoek naar preventieve maatregelen
‘We doen overigens niet alleen onderzoek naar betere behandelingen, maar ook naar de effectiviteit van preventieve maatregelen. Bijvoorbeeld: zorgen dat mensen ook op hogere leeftijd voldoende bewegen en fit blijven. We ontwikkelen onder meer manieren om iemands fitheid te testen en onderzoeken het nut van prehabilitatie en het promoten van bewegen door opgenomen patiënten. Als copromotor ben ik betrokken bij de promoties van sportarts Tessa Backhuijs en fysiotherapeut Maud van den Oord, die beiden waardevol onderzoek doen op dit gebied.’
Passende zorg
‘Amphia besteedt veel aandacht aan passende zorg. Daarom maken we werk van Samen Beslissen: we bespreken samen met patiënten en mantelzorgers wat de behandelopties zijn en welke voor- en nadelen wij zien. Zo bepalen we samen wat de beste optie is voor een specifieke patiënt. Als vakgroep hebben we regelmatig contact met de cliëntenraad, ouderenbond KBO-PCOB en patiëntenvertegenwoordigers. Zo kunnen we ideeën uitwisselen en steeds de best passende zorg leveren.’
Een steeds bredere basis
‘De komende jaren verwacht ik nog volop nieuwe onderzoeken en inzichten. Geriatrie is een relatief jong specialisme, waarin nog veel werk verzet kan worden. Een promovenda die ik begeleid, voert momenteel onderzoek uit onder alle geriaters en internisten ouderengeneeskunde in Nederland met als basisvraag: doe je wetenschappelijk onderzoek? Daaruit blijkt onder meer dat zij het belang daarvan inzien, maar dat het vaak lastig te combineren is met hun klinische werk. Desondanks zijn we als vakgebied op de goede weg: er zijn steeds meer gepromoveerde geriaters die betrokken zijn bij wetenschappelijk onderzoek in het belang van onze oudere patiënten.’