Verpleegkundigen zijn goed voorbereid op acute situaties in de patiëntenzorg. Dat leren ze al tijdens de opleiding Verpleegkunde en ook tijdens het werk wordt hier regelmatig mee getraind. Zo zijn alle patiënten in het ziekenhuis in veilige handen. Eind 2024 is Amphia gestart met een nieuwe, innovatieve manier van trainen: via augmented reality. Hoe dat precies werkt, vertellen verpleegkundige en praktijkopleider Claire Smeulders en Mirthe Verkooijen, adviseur opleiding en ontwikkeling bij de Amphia Academie.
Snel de juiste interventie inzetten
Verpleegkundigen worden getraind in de zogeheten ABCDE-methodiek. Claire: ‘Die gebruiken we om gestructureerd te beoordelen hoe het met een patiënt gaat. De meest cruciale lichaamsfuncties checken we eerst, oftewel: treat first what kills first. Door deze aanpak kunnen we zo snel mogelijk de juiste interventie inzetten en monitoren of de situatie inderdaad verbetert. Het is natuurlijk cruciaal om deze kennis en kunde goed in de vingers te hebben.’
Augmented reality
Toch is het lastig om dit realistisch te trainen. Claire: ‘We maken niet dagelijks acute situaties mee en áls ze zich voordoen, is alle aandacht uiteraard op de patiënt gericht. Er is dan geen ruimte om instructies te geven aan collega’s in opleiding. Daarom ben ik blij met de oplossing die we zo’n 2,5 jaar geleden ontdekten tijdens de Innovatiemarkt in Amphia. Daarbij werd augmented reality ingezet: via een speciale bril zie je een virtuele patiënt die wordt geprojecteerd op het bed van een bestaande patiëntenkamer. Dankzij de beschikbare scenario’s kun je als verpleegkundige realistisch oefenen. De virtuele patiënt laat precies zien wat er gebeurt als je iets niet goed doet, of niet snel genoeg. Zo kan iedereen deze vaardigheden veilig trainen.’
''Het leek ons geweldig om dit te kunnen proberen. Daarom hebben we aangeklopt bij de Innovatiehub van Amphia. In oktober kregen we groen licht, waarna we met twee augmented reality-brillen zijn gestart.''
Ontwikkeld met kennis vanuit de zorg
Deze oplossing wordt aangeboden door TrueSim, een bedrijf dat is opgezet door twee IC-verpleegkundigen. Zij combineerden hun vakkennis met de techniek van augmented reality om een realistische manier van trainen te ontwikkelen. Claire: ‘Het leek ons geweldig om dit te kunnen proberen. Daarom hebben we aangeklopt bij de Innovatiehub van Amphia. Zij hebben ons begeleid bij de introductie en technische implementatie. In oktober kregen we groen licht, waarna we met twee augmented reality-brillen zijn gestart. De brillen worden eerst getest op de Leer Innovatie Afdelingen (LIA’s). Na de LIA Interne Geneeskunde was in maart de LIA Chirurgische Oncologie aan de beurt en binnenkort gaat ook de LIA Geriatrie ermee werken. Na deze LIA’s kunnen we de brillen hopelijk breder inzetten Amphia.’
Onderzoek naar de effectiviteit
‘Natuurlijk willen we de meerwaarde van augmented reality ook objectief onderzoeken. Daarom heeft een verpleegkundige in opleiding praktijkgericht onderzoek gedaan naar de inzet van deze nieuwe brillen bij Interne Geneeskunde. Dit onderzoek voeren we nu ook uit op de andere afdelingen. We hopen daarmee aan te tonen dat de kennis en kunde van verpleegkundigen toeneemt en dat hun zelfvertrouwen daardoor groeit. Wij zien de nieuwe brillen als een goede aanvulling op onze opleidingsmogelijkheden.’
Prettiger trainen
Daar is Mirthe het mee eens. ‘De inzet van deze nieuwe opleidingsmethodiek helpt ons om verpleegkundigen adequaat op te leiden. Het past ook bij de nieuwe generatie die nu de werkvloer betreedt. Het mooie is dat je ieder denkbaar scenario kunt uitwerken en trainen op het moment dat het jou uitkomt. Een voordeel van augmented reality ten opzichte van virtual reality is bovendien dat gebruikers van de bril zich minder gedesoriënteerd voelen, minder afgeleid worden door de techniek zelf en makkelijker contact houden met de collega’s om hen heen. Dat maakt het trainen effectiever en prettiger.’
''In de praktijk zien we dat jongere verpleegkundigen veel vertrouwen hebben in metingen. In de scenario’s die we trainen staat zelf observeren juist voorop.''
Beter leren kijken
Claire ziet nóg een belangrijk voordeel: ‘In de praktijk zien we dat jongere verpleegkundigen veel vertrouwen hebben in metingen. Zij zijn geneigd om snel apparatuur erbij te pakken om te bepalen hoe het met een patiënt gaat. In de scenario’s die we trainen staat zelf observeren juist voorop. Wat zie ik aan de patiënt? En hoe reageer ik daar adequaat op? Goed kunnen kijken, luisteren en voelen zijn onmisbare eigenschappen voor een verpleegkundige en de oplossing van TrueSim speelt daar goed op in, vind ik.’
Veilig leerklimaat
Daarnaast is het belangrijk om te zorgen voor een veilig leerklimaat. Claire: ‘Van fouten maken leer je het meest. Daarom zorg ik graag voor een sfeer waarin dat kan. De bril zorgt er op zijn beurt voor dat we kunnen oefenen op een manier die ook veilig is voor patiënten. Als praktijkopleider let ik erop dat iedereen aan bod komt en voldoende uitgedaagd wordt. Ook is er voldoende ruimte voor feedback, zodat iedereen ervan leert. De brillen stimuleren de samenwerking en het van en met elkaar leren.’
Wensen voor de toekomst
Ook TrueSim krijgt feedback. ‘In het begin werkte de techniek niet altijd even goed’, vertelt Claire. ‘Daar zijn verbeteringen in doorgevoerd. Daarnaast willen we graag meer scenario’s ontwikkelen en meer variatie krijgen binnen de bestaande scenario’s. Dan is deze techniek nóg leerzamer en breder inzetbaar. Verder zijn we nu nog wat minder enthousiast over de mogelijkheden om de overdracht van patiënten te trainen. Daarbij merk je dat je specifieke woorden moet gebruiken voordat het systeem iets goed rekent. Dat is minder handig en het leidt af. Daarom kiezen wij ervoor om de overdracht nog buiten het systeem om te trainen. Onze ervaringen delen we met TrueSim, zodat zij er hun voordeel mee kunnen doen.’
Bredere inzet
Vanuit de Amphia Acdademie en de Innovatiehub wordt met spanning uitgekeken naar het onderzoek naar de nieuwe brillen. Mirthe: ‘De reacties van de deelnemers aan de trainingen waren erg positief. Het zou mooi zijn als we kunnen aantonen dat de inzet van deze brillen ook leidt tot betere resultaten. Dan kunnen we augmented reality in de toekomst breder inzetten binnen Amphia op plaatsen waar dat passend is, zodat we collega’s nog beter en realistischer kunnen trainen.’