In Nederland krijgen elke dag jonge vrouwen te horen dat ze kanker hebben. De behandeling kan ervoor zorgen dat zij later geen kinderen meer kunnen krijgen. Daarom is het belangrijk dat artsen op tijd met patiënten praten over de mogelijkheid om hun vruchtbaarheid te behouden. Leonie van Houten, gynaecoloog in Amphia, vertelt ons hoe belangrijk het is om dat gesprek te voeren. ‘’Ook al willen ze het in eerste instantie niet, ik wil tóch dat ze goed geïnformeerd zijn over de mogelijkheden, voordat ze een keuze maken.’’
Waarom is dit zo belangrijk?
‘’Dankzij betere behandelingen overleven steeds meer jonge vrouwen kanker. Maar de chemo of bestraling kan eicellen beschadigen. Hierdoor kunnen vrouwen eerder in de overgang komen of onvruchtbaar raken.’’ Bijna 60% van de jonge vrouwen krijgt te maken met vruchtbaarheidsproblemen na de behandeling. Toch worden veel vrouwen nog niet goed geïnformeerd over de gevolgen voor hun vruchtbaarheid. ‘’Soms omdat de artsen eerst de kanker willen aanpakken en de patiënt natuurlijk zo snel mogelijk willen genezen. Maar dan is het daarna vaak te laat om nog eicellen in te vriezen.’’
''Vruchtbaarheid is geen luxe, maar hoort bij goede zorg voor jonge vrouwen met kanker. Daarom is het belangrijk dat artsen, ziekenhuizen en beleidsmakers samenwerken, investeren in goede informatie en de nieuwste technieken gebruiken.''
Wat zijn de oplossingen?
- Keuzehulp online
‘’Er is een website gemaakt waar vrouwen kunnen zien wat hun mogelijkheden zijn. Dat helpt hen om goede keuzes te maken en maakt het makkelijker om er met de arts over te praten.’’
- Betere samenwerking
‘’Artsen van verschillende vakgebieden (zoals oncologen, hematologen, chirurgen en gynaecologen) werken vaker samen. Hierdoor krijgt de patiënt sneller de juiste hulp.’’
- Technische vooruitgang
- ‘’Eicellen invriezen gaat nu beter dan vroeger dankzij een nieuwe techniek (vitrificatie). Hierdoor ontstaat er minder schade aan de eicellen en hebben ze een hogere overlevingskans.
- Je kunt sneller starten met hormoonstimulatie, wat belangrijk is als de kankerbehandeling snel moet beginnen.’’
- Eierstokweefsel invriezen
‘’Als er geen tijd is voor hormoonstimulatie, kan soms een eierstok worden ingevroren. Dit gebeurt met een kijkoperatie, de eierstok wordt verwijderd en vervolgens wordt de buitenste laag van het eierstokweefsel in kleine stukjes gesneden en ingevroren. Dit kan jarenlang bewaard worden, en bij een kinderwens kunnen de ontdooide stukjes worden teruggeplaatst. Daarna kan de natuurlijk hormooncyclus weer op gang komen en kunnen eicellen rijpen, wat kan leiden tot vruchtbaarheid. Deze methode wordt nu ook vergoed.’’
- Tijdelijk ‘uitzetten’ van eierstokken:
Dit zijn hormonen die gebruikt worden om de werking van de eierstokken te onderdrukken tijdens de chemotherapie. Het beschermt de eierstokken tegen de schade van de chemotherapie. Deze behandeling is alleen geschikt voor vrouwen met borstkanker.
''Door op tijd te praten over een kinderwens en de mogelijkheden, voelen vrouwen zich meer gesteund en minder machteloos.''
Psychologische steun is nodig
‘’Vruchtbaarheidsproblemen kunnen veel verdriet en stress geven. Sommige vrouwen voelen zich onzeker of verliezen hun toekomstbeeld. Daarom is het belangrijk dat ook psychologen helpen. Door op tijd te praten over een kinderwens en de mogelijkheden, voelen vrouwen zich meer gesteund en minder machteloos.’’
Gebruik van ingevroren eicellen
‘’Na tien jaar gebruikt ongeveer één op de vier vrouwen hun ingevroren eicellen. Dat komt omdat sommige vrouwen toch nog spontaan zwanger worden na een kanker behandeling. Maar ook omdat het leven na kanker ingewikkeld kan zijn: een relatie opbouwen en aan kinderen denken kost tijd.’’
Conclusie
‘’Vruchtbaarheid is geen luxe, maar hoort bij goede zorg voor jonge vrouwen met kanker. Daarom is het belangrijk dat artsen, ziekenhuizen en beleidsmakers samenwerken, investeren in goede informatie en de nieuwste technieken gebruiken. Zo krijgt elke vrouw de kans op een toekomst met kinderen – als ze dat wilt.’’