De zorg die patiënten krijgen, is vastgelegd in richtlijnen. Die zorgen ervoor dat iedereen steeds de best passende behandeling krijgt. Dankzij nieuwe inzichten blijven deze richtlijnen actueel. Zo onderzoeken gynaecoloog Janneke Hoogstad en internist-oncoloog Janine Bakker of de nazorg bij eierstokkanker beter kan. En die verbetering zit verrassend genoeg in minder afspraken in het ziekenhuis. In dit artikel vertellen ze hoe dat zit en hoe Amphia vooroploopt binnen het landelijke project Less is More, dat meer van zulke verbeteringen wil bereiken.
Afspraken en controles
Patiënten die zijn behandeld voor eierstokkanker (ovariumcarcinoom), worden in de periode daarna nauwlettend in de gaten gehouden. Zo kan er tijdig worden ingegrepen als de ziekte onverhoopt terugkomt. Janneke: ‘Patiënten hebben in de periode na de behandeling nu meerdere vaste afspraken en controlemomenten in het ziekenhuis. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt echter dat de terugkeer van specifieke symptomen een betere indicatie geeft van de terugkeer van de ziekte. Vaker scannen en eerder behandelen leidt niet tot een hogere levensverwachting of betere kwaliteit van leven.’
''In een pilot plannen we patiënten niet langer op vaste moment in, maar geven we vooral goede instructies. We willen de nazorg efficiënter inrichten op een manier die bovendien prettiger is voor patiënten.''
Een andere aanpak
‘Een tijd terug hadden we het daarover tijdens een congres met collega’s en vakgenoten van andere ziekenhuizen’, vertelt Janine. ‘Wat is de meerwaarde voor patiënten om al die controleafspraken te plannen? Vaak worden mensen daar juist angstig van. Ze worden telkens weer geconfronteerd met de mogelijkheid dat de ziekte terug kan keren. Nu er meer wachtlijsten ontstaan in de zorg, kunnen we in dezelfde tijd beter een nieuwe patiënte zien die erg in onzekerheid zit of een patiënte met klachten die kunnen passen bij teruggekeerde ziekte. Daarom hebben we gaandeweg samen het idee ontwikkeld om de nazorg bij eierstokkanker anders te organiseren.’
Een hotline met het ziekenhuis
Janine: ‘In een pilotproject in Amphia plannen we patiënten niet langer op vaste momenten in voor een controlebezoek, maar geven we vooral goede instructies. Bij welke signalen of symptomen kan er écht wat aan de hand zijn? In zo’n geval mogen patiënten ons direct bellen. Wij regelen dan op korte termijn een afspraak met de juiste medisch specialisten, zodat we zo snel mogelijk de juiste zorg kunnen verlenen. Zo willen we deze nazorg efficiënter inrichten op een manier die bovendien prettiger is voor patiënten.’
Onderzoek naar de beste invulling
Verpleegkundig specialist in opleiding Eva de Bruijn onderzoekt op dit moment hoe de nazorggesprekken het beste ingericht kunnen worden. Janneke: ‘Zij interviewt patiënten over hun wensen en eerdere ervaringen. Daarnaast bekijkt ze de behoefte aan niet-medisch-specialistische nazorg. Denk aan: het omgaan met de angst voor terugkeer van de ziekte, het omgaan met de reacties van anderen en de hervatting van iemands dagelijkse bezigheden. Allemaal onderwerpen waar mensen hulp bij kunnen gebruiken. We werken hiervoor ook samen met patiëntenvereniging Olijf.’
''Door de projecten binnen Less is More spelen we ruimte vrij om patiënten eerder en beter te helpen. Wij zijn ervan overtuigd dat Less is More leidt tot betere en beter toegankelijke zorg.''
De richtlijn aanpassen
Janneke: ‘Ons doel is om de landelijke richtlijn voor de behandeling van eierstokkanker hierop aan te passen en die in alle Nederlandse ziekenhuizen te implementeren. Dat doen we samen met een landelijke werkgroep. Dat betekent een verbetering voor patiënten met eierstokkanker, omdat we enkel zorg bieden met een duidelijke meerwaarde. Voor onszelf en voor het ziekenhuis leidt het tot een efficiëntere inzet: we zien vooral patiënten die onze expertise echt nodig hebben. Omdat we dit zeer zorgvuldig doen, duurt het ongeveer 3 jaar om het hele proces te doorlopen.’
Trekker van het landelijke project Less is More
De pilot in Amphia is een van de 13 projecten binnen het landelijke project Less is More. Janneke: ‘Daarmee willen we de Nederlandse zorg verbeteren door controles en behandelingen te schrappen waarvan de meerwaarde niet duidelijk (meer) is. Amphia is samen met Annemijn Aarts van het Amsterdam UMC de trekker van het project, waarin we onder meer samenwerken met Zorgevaluatie en Gepast Gebruik en de Federatie Medisch Specialisten. Voor onze pilot werken we intern samen met het Amphia Wetenschapsfonds. Zij hebben ons vanaf het begin gesteund en we zijn erg blij met hun vertrouwen.’
Toekomstbestendige zorg
Met hun werk willen Janneke en Janine bijdragen aan passende, toekomstbestendige zorg. Janneke: ‘Door de projecten binnen Less is More spelen we ruimte vrij om patiënten eerder en beter te helpen. De komende periode gaan we via de pilot in Amphia ontdekken hoe de nieuwe aanpak bevalt, voor onze patiënten en voor onszelf. Wij zijn ervan overtuigd dat Less is More leidt tot betere en beter toegankelijke zorg. Hopelijk kunnen we deze aanpak in de toekomst ook succesvol toepassen op het nazorgtraject van andere oncologische aandoeningen.’
