Amphia gebruikt steeds de nieuwste technieken om vast te stellen of mensen een bepaalde aandoening hebben. Onlangs zijn onze longartsen bijvoorbeeld een nieuwe methode gaan gebruiken om te onderzoeken of patiënten longkanker hebben. Deze methode – cryo-EBUS genaamd – wordt ook ingezet om tumoren in lymfeklieren (lymfomen) en ontstekingen (sarcoïdose) in en rond de luchtwegen vast te stellen. En dat is een belangrijke verbetering, vertelt longarts Cor van der Leest. ‘Om deze aandoeningen vast te kunnen stellen, nemen we wat weefsel weg bij patiënten. Dankzij cryo-EBUS hoeven zij daar nog maar één keer voor naar het ziekenhuis te komen.’
De bestaande techniek
Bij patiënten met vergrote klieren naast de luchtwegen die mogelijk duiden op een kwaadaardigheid, werd voor onderzoek altijd al een stukje weefsel (een biopt) weggenomen. ‘Dat gebeurde met een endoscoop’, vertelt Cor. ‘Die ging via de mond naar de luchtpijp. Daar brachten we de echokop van de endoscoop (de probe) tegen de wand van de luchtpijp, zodat we de lymfeklieren daarnaast scherp in beeld hadden. Met een zeer dunne naald prikten we dan in die lymfeklieren om wat weefsel weg te nemen. Dat ging vervolgens voor onderzoek naar de patholoog. Bijvoorbeeld om mutaties van de kankercellen te kunnen onderzoeken.’
‘Ik ben bij een deskundige in Spanje geweest om deze techniek in de vingers te krijgen. Vervolgens heb ik deze kennis weer overgedragen aan mijn collega’s in Breda en passen we cryo-EBUS nu sinds een aantal weken toe. Amphia loopt daarmee voorop in Nederland.’
Te weinig weefsel
Door het gebruik van die zeer dunne naalden was de hoeveelheid weefsel (cytologie) die werd weggenomen heel gering. ‘In sommige gevallen bleek die achteraf te weinig om voldoende onderzoek te kunnen doen. Er waren dan onvoldoende cellen voor alle noodzakelijke kleuringen of aanvullend mutatieonderzoek was niet mogelijk. Dan moesten patiënten het onderzoek nog een keer ondergaan, zodat we alsnog over voldoende geschikt weefsel konden beschikken. Dat was een extra belasting voor onze patiënten.’
Een chirurgische ingreep
‘Voor sommige diagnoses levert cytologie nooit het gewenste materiaal op om een goede diagnose te kunnen stellen. De patholoog heeft dan een intact stukje weefsel nodig om de hele structuur daarvan te bekijken (histologie). Dit kon voorheen niet met de EBUS. Hiervoor moest een chirurg een mediastinoscopie uitvoeren; een chirurgische ingreep, waarbij het weefsel via een operatie wordt verkregen. Die voorkomen we liever, omdat zo’n ingreep kan leiden tot complicaties als bloedingen en infecties.’
‘De wetenschappelijke literatuur die nu beschikbaar is, toont al voldoende aan dat cryo-EBUS veilig ingezet kan worden. Toch zien wij nog volop mogelijkheden voor aanvullend onderzoek.'
Cryo-EBUS, een beter alternatief
Met de komst van cryo-EBUS hebben de longartsen nu dus een beter alternatief. ‘De procedure is grotendeels hetzelfde en wordt uitgevoerd met dezelfde apparatuur, alleen werken we nu met een iets dikkere naald. Daarmee kunnen we een grotere punctie van de klier nemen. Daarnaast is het mogelijk om via deze weg met een cryoprobe in de klier te komen. Daarbij maken we het topje van de probe ijskoud, waardoor het omliggende (lymfeklier)weefsel bevriest en vastzit aan de probe. Door die vervolgens uit de scoop te trekken, krijgen we grotere (histologische) biopten van de lymfeklier. De kou zorgt ervoor dat de bloedvaten rondom de plaats van het biopt vernauwen, wat complicaties door bloedingen voorkomt. Patiënten hebben er dus weinig last van. En doordat we grotere biopten kunnen nemen, hebben we nu voldoende weefsel voor de patholoog om alle kleuringen te verrichten en aanvullende mutatieanalyses uit te voeren. Deze cryotechniek zorgt ervoor dat patiënten dit onderzoek maar één keer hoeven ondergaan en dat een mediastinoscopie nog minder vaak nodig zal zijn.’
Kennis opgedaan en overgedragen
Cryo-EBUS is relatief nieuw en wordt daardoor wereldwijd nog weinig toegepast. ‘Zelf ben ik bij een deskundige in Spanje geweest om deze techniek in de vingers te krijgen. Vervolgens heb ik deze kennis weer overgedragen aan mijn collega’s in Breda en passen we cryo-EBUS nu sinds een aantal weken toe. Amphia loopt daarmee voorop in Nederland.’
Verder onderzoek doen
‘De wetenschappelijke literatuur die nu beschikbaar is, toont al voldoende aan dat cryo-EBUS veilig ingezet kan worden. Toch zien wij nog volop mogelijkheden voor aanvullend onderzoek. We weten bijvoorbeeld dat patiënten nauwelijks voor een tweede biopt terug hoeven komen, maar hoeveel extra onderzoeken spaart dit jaarlijks daadwerkelijk uit? Dat gaan we de komende tijd meten. Daarnaast maakt cryo-EBUS ons nieuwsgierig. Zou een soortgelijk onderzoek ook via de slokdarm kunnen plaatsvinden als alternatief voor het huidige EUS-onderzoek? En is het ook te combineren met puncties via een CT-scan? Allemaal zaken die we in de toekomst verder willen onderzoeken om nóg betere resultaten te behalen met nóg minder impact voor onze patiënten.’
