Bij steeds meer vrouwen van 70 jaar en ouder wordt borstkanker geconstateerd. De behandelingen die daarvoor beschikbaar zijn, sluiten lang niet altijd goed aan bij deze gevarieerde groep patiënten, weet oncologisch chirurg Eliane Zeestraten. ‘Daarom doet Amphia daar in samenwerking met een aantal andere grote Nederlandse ziekenhuizen onderzoek naar. We willen vaststellen of een bekende methode om tumoren met cryotherapie te behandelen een veilige en passende optie is voor de meest kwetsbare, oudere patiënten met borstkanker.’
Meerdere behandelopties
Wie op oudere leeftijd borstkanker krijgt, kan op meerdere manieren geholpen worden. Eliane: ‘We kunnen de tumor operatief verwijderen en daarnaast of in plaats daarvan kunnen bepaalde patiënten met medicatie worden behandeld. Beide opties hebben echter belangrijke nadelen voor oudere patiënten. Een operatie onder volledige narcose brengt gezondheidsrisico’s en een kans op complicaties met zich mee. Daarnaast voelen veel patiënten op leeftijd niets meer voor een operatie. Een behandeling met medicatie kan vervelende bijwerkingen geven, zoals gewrichtsklachten, opvliegers, stemmingswisselingen en haaruitval. Bovendien moeten mensen deze medicatie elke dag innemen. Zo worden ze steeds weer aan hun ziekte herinnerd, wat een nadelig effect heeft op hun kwaliteit van leven. Bij kleine tumoren is het ook een optie om niet in te grijpen, maar ook dat heeft nadelen. Veel mensen worden daar angstig van.’
''Doordat we met zo veel grote ziekenhuizen samenwerken, beschikken we over voldoende patiënten voor deze studies. Als we kunnen aantonen dat cryoablatie een veilige en passende optie is voor deze doelgroep, zullen meer ziekenhuizen volgen.''
Op zoek naar een betere behandeloptie
En dus ging Eliane op zoek naar een betere behandeloptie voor oudere kwetsbare patiënten. ‘Bij tumoren in bijvoorbeeld de nieren wordt al langer gebruikgemaakt van cryoablatie. Dat is een techniek waarbij een interventieradioloog onder plaatselijke verdoving heel precies een naald in de tumor brengt. De punt van die naald maken we extreem koud. Daardoor bevriest het omliggende tumorweefsel. Door het weefsel tijdens de ingreep meerdere keren te bevriezen en weer te laten ontdooien, maken we de tumorcellen kapot. Het afweersysteem komt daarna in actie om die kapotte cellen op te ruimen. Na ongeveer zes maanden is al het kapotte weefsel opgeruimd en is de tumor in de meeste gevallen verdwenen.’
Een bekende techniek
‘Deze techniek was precies wat we zochten voor onze oudere doelgroep. Het is een beperkte, effectieve ingreep zonder volledige narcose en zonder dagelijkse medicatie. Je hoeft deze ingreep ook maar één keer uit te voeren. Bovendien is cryoablatie al eerder succesvol ingezet bij jongere patiënten met kleine tumoren in de borst. Dat zag er dus veelbelovend uit. Samen met mijn collega Annemiek Doeksen van het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht besloot ik te onderzoeken of deze techniek effectief is bij oudere patiënten. Dat leidde tot het CRYO1-onderzoek dat nu loopt. In een vervolgstudie, CRYO2, willen we aantonen dat deze behandeling ook doelmatig en kostenefficiënt is voor deze doelgroep door veel aandacht te hebben voor kwaliteit van leven.’
Zorgvragen voorkomen
Die laatste aspecten zijn natuurlijk een belangrijk punt. Eliane: ‘Cryoablatie is een dure behandeling. Toch ben ik ervan overtuigd dat we daarmee veel toekomstige zorgvragen kunnen voorkomen. De huidige behandelopties brengen waarschijnlijk grotere risico’s en nadelen met zich mee voor oudere patiënten. De inzet van cryoablatie lijkt een goede optie voor deze doelgroep. En – niet onbelangrijk – doordat één behandeling afdoende is, levert het ook tijdwinst op voor de betrokken zorgprofessionals. Die kunnen daardoor meer patiënten helpen in dezelfde tijd.’
''Wij kunnen niet wachten tot deze nieuwe optie als passend alternatief beschikbaar komt voor oudere patiënten. Die gunnen we immers elke dag een goede dag.''
Veilig en passend
Verschillende Nederlandse ziekenhuizen hebben zich inmiddels aangesloten bij dit onderzoek, waaronder het Antoni van Leeuwenhoek, het Rijnstate in Arnhem en recent nog het UMC Groningen. Ook andere instellingen hebben belangstelling. Vanuit het St. Antonius Ziekenhuis is arts-onderzoeker Iza Stekelenburg de kartrekker in deze samenwerking. Iza: ‘Doordat we met zo veel grote ziekenhuizen samenwerken, beschikken we over voldoende patiënten voor deze studies. Bij CRYO2 willen we sowieso ruimer includeren en bijvoorbeeld ook oudere patiënten onderzoeken die wél medicatie gebruikten, maar bij wie dit onvoldoende effect had. Als we kunnen aantonen dat cryoablatie een veilige en passende optie is voor deze doelgroep, zullen meer ziekenhuizen volgen.’
Enthousiasme
Het enthousiasme waarmee de andere ziekenhuizen zijn aangesloten werkt motiverend. En die motivatie kunnen Eliane en Iza goed gebruiken. Eliane: ‘Omdat we dit onderzoek gedegen aanpakken, duurt het nog even voordat deze behandeling standaard aangeboden kan worden. Wij kunnen niet wachten tot deze nieuwe optie als passend alternatief beschikbaar komt voor oudere patiënten. Die gunnen we immers elke dag een goede dag.’