3D printen heeft de afgelopen jaren een enorme ontwikkeling doorgemaakt en is ook in de zorg niet meer weg te denken. Het 3D LAB Amphia ontwikkelt al sinds 2020 3D geprinte medische hulpmiddelen. Eén daarvan, de zogeheten neusbutton, is de afgelopen maanden als pilot ingezet door de afdeling Keel-, Neus- en Oorheelkunde (KNO). We spraken over de ontwikkeling van dit hulpmiddel met KNO-artsen Ferdinand Timmer en Antoon van der Rijt en met Bart van Oirschot, projectmanager van het 3D LAB Amphia. ‘Dit is een mooi voorbeeld van een innovatie die leidt tot meer zorg op maat.’
Een gaatje in je neus
Om uit te kunnen leggen wat een neusbutton precies is, duiken we om te beginnen kort in de anatomie van de neus. Antoon: ‘Het neustussenschot verdeelt de neus in twee delen. Het is de bedoeling dat de lucht die je inademt daar mooi doorheen stroomt. Soms ontstaat er een gaatje in dat tussenschot. Dan stroomt de lucht niet meer vloeiend door de neus heen. Er ontstaat binnenin een soort turbulentie, wat een fluitend geluid kan veroorzaken bij het ademhalen. Voor mensen die dit hebben, voelt het alsof hun neus verstopt zit. Rondom het gaatje ontstaat vaak irritatie, met korstjes tot gevolg.’
Het gaatje sluiten
‘In sommige gevallen is het mogelijk om zo’n gaatje te sluiten met een operatie’, vertelt Ferdinand. ‘Maar dat lukt lang niet bij iedereen. Een andere oplossing is het aanbrengen van een neusbutton. Dat is een soort siliconen plug waarmee we het gaatje afsluiten. Voorheen bestelden we een standaard neusbutton die we dan tijdens de ingreep op maat maakten. Dat was niet ideaal: de neusbutton paste vaak niet meteen goed en moest er meerdere keren in en uit om hem in de juiste vorm te maken. Voor patiënten was dat minder prettig, omdat het neustussenschot erg gevoelig is. We waren dan ook enthousiast over het initiatief van Bart om in samenwerking met het Radboudumc een neusbutton op maat te ontwikkelen met 3D-technieken.’
''We zijn als lab gericht op onderwijs, onderzoek en de patiëntenzorg. Een mooi voorbeeld van onze inzet voor het onderwijs vinden we bij de afdeling Kaakchirurgie.''
Neusbuttons op maat
‘Sinds oktober 2024 maken we, in samenwerking met het 3D LAB Amphia, zelf neusbuttons op maat. Op basis van een CT-scan van de neus van de patiënt maken we met gespecialiseerde software een 3D-model van het neustussenschot en het gaatje dat daarin is ontstaan. Vervolgens kunnen we een neusbutton ontwerpen en printen die daar exact in past. Daardoor kunnen we die in één keer goed inbrengen. Dat gebeurt wel nog steeds onder plaatselijke verdoving vanwege de gevoeligheid van die plek. We hebben inmiddels zo’n 10 patiënten geholpen en de eerste ervaringen zijn zeer positief.’
Betere pasvorm, minder pijn
Antoon: ‘De nieuwe neusbuttons zijn slanker van model, waardoor ze prettiger zitten. Daardoor hebben patiënten minder last van pijn en korstjes in de neus. De nieuwe neusbuttons hebben bovendien een lange verwachte levensduur. We blijven de resultaten monitoren en sturen tussentijds bij voor een optimaal resultaat. Amphia is nu van een van de weinige ziekenhuizen in Nederland die deze behandeling aanbieden en er is veel belangstelling vanuit andere centra.’
''De nieuwe neusbuttons zijn slanker van model, waardoor ze prettiger zitten. De nieuwe neusbuttons hebben bovendien een lange verwachte levensduur.''
Onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg
Naast de siliconen neusbuttons maakt het 3D LAB Amphia nog veel meer medische hulpmiddelen, vertelt Bart. ‘We zijn als lab gericht op onderwijs, onderzoek en de patiëntenzorg. Een mooi voorbeeld van onze inzet voor het onderwijs vinden we bij de afdeling Kaakchirurgie. Daarvoor ontwikkelen wij 3D geprinte zichtmodellen van kaakfracturen op basis van scans van de patiënt. Daardoor kunnen kaakchirurgen de fractuur in hun handen houden en van dichtbij bestuderen om nóg beter voorbereid aan een operatie te beginnen. Op het gebied van onderzoek maken we onder meer hulpmiddelen voor de afdeling Orthopedie.’
Betere zorg dankzij 3D hulpmiddelen
‘Daarnaast ontwikkelen we vele hulpmiddelen die de patiëntenzorg ondersteunen. Naast deze relatief nieuwe neusbuttons zijn dat onder meer zogeheten wafers. Dat zijn 3D geprinte mallen die kaakchirurgen gebruiken om tijdens specifieke ingrepen de onderkaak en bovenkaak in exact de juiste positie te brengen en vast te zetten. Bij complexe fracturen in de onderarm maken we op basis van scans ook zaagmallen voor de orthopedisch chirurgen. Daardoor kunnen zij de botten van de patiënt zeer nauwkeurig splitsen en weer aan elkaar zetten voor het beste resultaat.’
Uitbreiding van het assortiment
‘Het 3D LAB Amphia is nu zo’n 5 jaar bezig en we hebben een flinke ontwikkeling doorgemaakt. Het aantal medische hulpmiddelen dat we produceren, stijgt al jaren. Vanaf dit jaar willen we ons daarnaast gaan inzetten voor de productie van facilitaire hulpmiddelen die het zorgproces ondersteunen. Die willen we zelf gaan ontwikkelen, in nauwe samenwerking met de afdeling Medische Techniek, in het bijzonder met Hans Vermeeren. Voor deze extra dienstverlening zetten we aanvullende 3D-printers in die geschikter zijn voor de productie van grotere aantallen. Daarmee beschikt Amphia de komende jaren over uitstekende medische en facilitaire hulpmiddelen op maat waar patiënten én zorgverleners gelukkig van worden.’
