Endeldarmkanker behandeling

Wat is de functie van de endeldarm?
De endeldarm (het rectum) is het laatste deel van de dikke darm.  In de endeldarm wordt ontlasting tijdelijk opgeslagen (reservoirfunctie). U voelt als de endeldarm gevuld is en of er lucht of ontlasting komt. Ook voelt u of de ontlasting dik of dun is. U krijgt een signaal om wanneer de endeldarm gevuld is naar het toilet te gaan en de darm te legen.

Waarom is een behandeling van de endeldarm nodig?
Er is bij u een kwaadaardige afwijking (of het vermoeden van kwaadaardigheid) vastgesteld in de endeldarm.

Klachten

De klachten die bij afwijkingen aan de endeldarm kunnen optreden zijn:

• Bloed bij de ontlasting;
• Steeds vaker ontlasting hebben of loze aandrang
• Dunne ontlasting
• Pijnklachten bij het zitvlak.

Het kan ook zijn dat u helemaal geen klachten ervaart en dat de afwijking op een andere manier aan het licht is gekomen, bijvoorbeeld via het bevolkingsonderzoek naar darmkanker.

Behandelteam
Als er een voorbehandeling voorgesteld wordt met bestraling dan zorgt uw casemanager voor de verwijzing naar het Verbeeten instituut. Dit instituut zal dan contact opnemen met u. U krijgt dan eerst een afspraak bij de bestralingsarts (radiotherapeut)

Indien er ook chemotherapie wordt voorgesteld dan zorgt de casemanager voor de verwijzing naar de oncoloog in het Amphia ziekenhuis. U wordt dan opgeroepen voor het spreekuur met de oncoloog. U kan ook te maken krijgen met de verpleegkundig specialist oncologie.

Gedurende uw behandeling onderhoudt de casemanager ge oncologie contact met u en zij zal ook zorg dragen voor de verdere logistiek voorafgaand aan  de toekomstige operatie.

Het kan ook zijn dat er een stoma nodig is. De chirurg en casemanager GE oncologie zullen u adviseren. Uw eigen wensen zijn daarin ook heel belangrijk.

Als er een kans is op een stoma dan krijgt u een afspraak bij de verpleegkundig consulent MDL/stomazorg. Zij zullen u uitgebreid voorlichten en begeleiden.

Gedurende uw behandeltraject krijgt u dus te maken met veel verschillende zorgverleners. Uw casemanager GE oncologie zal samen met u het overzicht bewaken en bij sturen waar nodig.

De operatie
De operatie wordt uitgevoerd onder algehele narcose. De operaties aan de endeldarm worden zoveel mogelijk als kijkoperatie (laparoscopisch) uitgevoerd. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de operatierobot (Da Vinci) De precieze ingreep is afhankelijk van de plaats van de tumor in de endeldarm.

Tijdens de operatie maakt de chirurg een aantal kleine sneetjes in de buik om de instrumenten naar binnen te brengen om de operatie uit te voeren. Voor het naar buiten brengen van het darmdeel dat verwijderd moet worden is er een grotere opening nodig. Dit zal afhankelijk van de ingreep boven uw schaambeen zijn of tussen uw billen. De plaats van de tumor in de endeldarm bepaald mee of u een stoma krijgt. Dit stoma kan blijvend of tijdelijk zijn.

De buik wordt opgeblazen met een speciaal gas zodat er tijdens de operatie meer zicht en werkruimte is. Dit gas verdwijnt vanzelf weer uit uw lichaam.

Risico’s
Geen enkele behandeling is zonder risico's. Zo is ook bij een operatie aan de endeldarm de normale kans op complicaties aanwezig, zoals trombose, longontsteking en nabloeding.

Wondinfecties komen bij darmoperaties vaker voor dan bij andere soorten operaties. Dit kan leiden tot een vertraagde wondgenezing en kan het ziekenhuisverblijf verlengen.

Bij operaties aan de endeldarm kan, indien er een darmverbinding wordt gemaakt,  zich ook nog een ernstige complicatie voordoen als de darmnaad (de anastomose) niet goed vastgroeit en gaat lekken. In zo’n geval moet meestal een nieuwe operatie volgen waarbij de chirurg bekijkt welke vervolgstappen er genomen moeten worden.  Ook indien u al een beschermend stoma heeft gekregen kan de verbinding (anastomose) gaan lekken. Ook dan wordt per situatie bekeken welke vervolgstappen er noodzakelijk zijn.

Bij mannen die een behandeling voor endeldarmkanker (zoals een operatie en/of bestraling) hebben ondergaan, treedt soms impotentie of een verstoorde zaadlozing op. Dit kan tijdelijk zijn maar soms ook blijvend. Bij vrouwen kan het zijn dat de vagina minder vochtig raakt. Daarmee kan de behandeling dus gevolgen hebben voor uw seksuele leven. Praat hierover met uw arts of casemanager! Heeft u een kinderwens, dan kunt u dit ook voorafgaand aan de behandeling met de chirurg en/of casemanager bespreken.

Ook kan als gevolg van enige zenuwschade door de behandeling een blaasontledigingsstoornis optreden. Daardoor lukt het niet om goed uit te plassen Dit kan van tijdelijke aard zijn.

Als gevolg van de operatie kan de beweging van de darm (peristaltiek) verstoord zijn. We zeggen dan dat de buik niet op gang is (ileus). Dit gaat over het algemeen vanzelf weer over. Het kan misselijkheid en een bolle buik veroorzaken. Soms is hiervoor een dieet nodig.

Darmvoorbereiding
U start 3 dagen voor de operatie met het drinken van SDD drank. SDD staat voor Selectieve Darm Decontaminatie. De drank bevat antibiotica die de kans op infecties rondom de operatie verkleint. We vragen u  4 keer per dag 5 ml van de drank in te nemen, tot de avond voor de operatie. De apotheek geeft u schriftelijke informatie over het gebruik van deze drank mee. U vindt ook informatie hierover in uw voorlichtingsmap.

Aansluitend aan de poli bij de chirurg kunt u dit drankje ophalen bij de ziekenhuisapotheek van het Amphia ziekenhuis.

Voorafgaand aan de operatie heeft u ook een afspraak met de anesthesioloog op het Voorbereidingsplein. Daar worden de details rondom de narcose en de pijnstilling na de operatie met u besproken.

U heeft ook een afspraak met de casemanager GE oncologie die nog een keer de operatie met u bespreekt maar vooral ook uitlegt wat u zelf kan doen om zo snel mogelijk te herstellen van de ingreep (Herstelprogramma)

Ze bespreekt met u de stappen van het herstelprogramma. Ook stelt ze u vragen over uw gezondheid die van belang zijn voor een succesvolle behandeling en een goed herstel. Zij bespreekt met u of het de verwachting is dat u na de operatie thuis nog hulp nodig heeft, zodat u tijdig daarover afspraken kunt maken met uw partner of familie. Als het nodig is, krijgt u van de verpleegkundige een afspraak met andere zorgverleners, zoals een diëtiste.

Indien u een stoma krijgt of daar kans op is, krijgt u aansluitend ook een gesprek met de verpleegkundig consulent MDL Stomazorg. Zij zullen de stomazorg ook vast met u gaan oefenen. Dit is belangrijk want het is de bedoeling dat u het stoma zelf leert verzorgen.

Het kan zijn dat de darm leeg moet zijn voor de operatie (laxeren) Als dit zo is krijgt u daar uitleg over. Soms vindt de chirurg het voldoende als u alleen een klysma krijgt voorafgaand aan de operatie

Wat verwachten we van u?
U heeft zelf een zeer belangrijke rol in het herstelprogramma. Uw opname duurt in principe 2  dagen. Het herstel van de operatie vraagt veel inzet van u. Het is belangrijk dat u al snel na de operatie weer in beweging komt onder begeleiding van de fysiotherapeut en de verpleegkundigen van de afdeling. U kleed zich na de operatie weer aan met uw eigen kleding en nuttigt de maaltijd aan de tafel.. Als u naar huis gaat loopt u alweer regelmatig over de gang en zit u het grootste deel van de dag in een stoel.

Doordat u na de operatie weer snel drinkt en eet, komt u sneller in uw normale leef ritme van vóór de operatie. De verpleegkundige van de afdeling neemt elke ochtend uw dagprogramma met u door, zodat u weet wat we van u verwachten.

Als u een stoma krijgt, is het belangrijk om zo spoedig mogelijk de verzorging mee op te pakken. Voorafgaand aan de opname hebt u daarom ook al geoefend met de stomaverpleegkundige.  Het is namelijk belangrijk dat u uw stoma zelf leert verzorgen, zodat u weer zelfstandig kunt functioneren. De afdelingsverpleegkundige en verpleegkundig consulent MDL Somazorg begeleiden u hierbij en betrekken ook uw naasten erbij.

Opname
Het team van de afdeling chirurgie verwelkomt u op de opnamedag. De komende dagen zetten chirurgen, afdelingsartsen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, diëtisten, casemanager GE-Oncologie en verpleegkundig consulent MDL Stomazorg zich in om uw operatie en de herstelperiode zo goed mogelijk te laten verlopen.

Het is van belang dat u voor de operatie voldoende en voedzaam heeft gedronken. Drink de avond voor de operatie 800 ml dubbeldrank. Als u diabeet bent mag u dat niet doen. Als u al opgenomen bent dan krijgt u dit in het ziekenhuis. U hoort van de afdeling opname of de afdelingsverpleegkundige wanneer u nuchter moet blijven

Vragen?

Stel uw vragen gerust aan de verpleegkundige

Operatiedag
Van de verpleegkundige hoort u hoe laat de operatie ongeveer plaatsvindt.

U dient tot twee uur voor de operatie nog een (koolhydraatrijke) voorbereidingsdrank te hebben gedronken. Als uw operatie bijvoorbeeld om 8.00 uur gepland is, dan wekt de verpleging u om 6.00 uur om deze drank (Preop) te drinken. Dit zorgt ervoor dat u zich na de operatie beter voelt. Als u diabeet bent krijgt u dit drankje niet.

Op het afgesproken tijdstip gaat u naar de operatiekamer waar u uw chirurg nog ziet.

U gaat rustig onder narcose waarna de operatie uitgevoerd zal worden. Zodra de chirurg klaar is met uw operatie zal hij/zij contact opnemen met uw eerste contactpersoon over het verloop van de ingreep. Na de operatie verblijft u enige tijd op de uitslaapkamer (recovery). De verpleegkundige haalt u op van de recovery en zodra u terug bent op de verpleegafdeling, neemt de verpleegkundige telefonisch contact op met uw eerste contactpersoon.

Na de operatie
Er is voor u pijnstilling afgesproken. Dit kan op verschillende manieren worden toegediend (bijvoorbeeld via het infuus). U hoort dit van de afdelingsverpleegkundige. Daarnaast krijgt u op vaste tijden van de verpleegkundige medicijnen in de vorm van een tablet. Heeft u toch pijn, geef dit dan aan. Dan kan de verpleegkundige in overleg met de arts de pijnstilling bijstellen.

Dat u helemaal niks voelt van de ingreep is niet mogelijk. Belangrijk is dat u comfortabel genoeg bent om te kunnen bewegen, hoesten, eten en slapen. Het advies is om bij pijn of gevoeligheid het wondgebied te ondersteunen met uw hand. Bijvoorbeeld bij hoesten.

Het gebruik van opiaten proberen we zoveel mogelijk te beperken omdat dit niet goed is voor uw herstel.

 U heeft een infuus om u vocht en eventueel medicijnen toe te dienen. In de loop van de avond wordt dit afgekoppeld. Ook heeft u mogelijk een drain (een slangetje in het operatiegebied) voor afvoer van eventueel bloed en inwendig wondvocht. En mogelijk ook een slang in uw blaas (blaaskatheter) dat zorgt voor de afloop van urine. Al deze slangen zijn alleen maar nodig om de normale functies van uw lichaam te ondersteunen. Om complicaties te voorkomen, streven we ernaar deze functies zo snel mogelijk te laten herstellen en de hulpmiddelen te verwijderen. U speelt hierbij zelf een heel belangrijke rol.

Wat verwachten we van u?
Om de darmbewegingen weer op gang te krijgen is het belangrijk om zo snel mogelijk weer te gaan drinken. Probeer in elk geval een halve liter te drinken. Daarnaast krijgt u ook eiwit verrijkte voeding aangeboden. U mag dus eten! Bespreek samen met de voedingsassistente waar u trek in heeft.

U kunt misselijk zijn. De verpleegkundigen weten precies wat ze u hiertegen mogen geven, vraag er gerust om.

Om vele redenen is bedrust slecht. Het verhoogt bijvoorbeeld de kans op trombose, belemmert de darmperistaltiek en vermindert het vermogen om goed door te ademen en op te hoesten. Na de operatie moet u dus weer snel uit bed komen. Wij streven ernaar dat u zich na de operatie omkleed in uw eigen kleding en de maaltijd aan tafel nuttigt. De verpleegkundige ondersteunt hierbij.

Vragen?

Stel uw vragen gerust aan de verpleegkundige.

Eerste dag na de operatie
Bij de lichamelijke verzorging krijgt u vandaag zo nodig hulp van de verpleegkundige. We streven ernaar om de verzorging zoveel mogelijk in de badkamer te laten plaatsvinden.

Wat verwachten we van u?

Een deel van de dag brengt u door in een stoel naast het bed. Verder is het goed om te gaan lopen bij voorkeur op de gang van de verpleegafdeling. De verpleegkundige en fysiotherapeut zullen u hierbij ondersteunen.

Probeer 1,5 liter te drinken. U krijgt energie- en eiwit verrijkte maaltijden, dus u mag gewoon eten. Uw darmen werken het beste wanneer er weer voedsel in komt.

Als u een stoma heeft gekregen zal de verpleegkundige en/of de verpleegkundig consulent MDL/ stomazorg dit samen met u verzorgen en u hierover uitleg geven. Probeer zo snel mogelijk mee te kijken!

Als vandaag alles goed verloopt gaat u morgen met ontslag  .Heeft u of uw partner/ familie vragen over het naderende ontslag? Stel ze dan.

Tweede dag na de operatie
Vandaag gaat u met ontslag

Voorafgaand aan het ontslag: ‘de balans opmaken’.

De verpleegkundige voert vandaag een ontslaggesprek met u. Bij voorkeur samen met uw partner, een familielid of uw contactpersoon. We kijken terug op uw herstel en bespreken of u naar huis kunt. Alleen als u onvoldoende herstelt en echte ziekenhuiszorg noodzakelijk is, blijft u langer opgenomen.

Doordat u kort in ons ziekenhuis verblijft, voorkomt u complicaties zoals ziekenhuisinfecties. Ook herstelt uw conditie sneller en bent u snel weer in staat om uw normale leefgewoontes op te pakken.

We nemen kort het verloop van de opname door; u kunt aangegeven wat u als prettig en minder prettig hebt ervaren. Verder kunt u vragen stellen om ervoor te zorgen dat u met een vertrouwd gevoel naar huis gaat. Daarnaast zal de verpleegkundige u informeren over zaken die voor u van belang zijn als u weer thuis bent.

Het wondverband wordt verwijderd en zo mogelijk ook eraf gelaten. U kunt vandaag ook weer gaan douchen. Heeft u daarbij nog ondersteuning nodig, dan zal de afdelingsverpleegkundige u daarbij helpen. U kunt ook uw gewone kleding weer aan.

We bereiden uw ontslag alvast voor. Bijvoorbeeld: recepten schrijven en controle afspraken maken.

Klaar voor ontslag?
Voordat u naar huis gaat:

• Moet u kunnen eten en zelfstandig kunnen lopen.
• Moet uw lichaamstemperatuur beneden de 38 graden zijn.
• Als u een stoma heeft, moet u dit zelf (of met ondersteuning van uw naaste) kunnen verzorgen.
• In de ochtend bezoekt de zaalarts u en wordt samen met u bekeken of het ontslag door kan gaan.
• Heeft u vragen? Stel ze dan aan de verpleegkundige.

Wat verwachten we van u?
U komt minimaal 8 uur uit bed. Dit kunt u het beste verdelen over een aantal keren per dag.  Het is prettig als u een boek of iets anders binnen handbereik heeft zodat u zich op een plezierige manier kunt ontspannen.

Probeer minimaal 1,5 liter te drinken Probeer zo gezond mogelijk te eten verdeeld over de dag. Denk daarbij aan voeding met vitamines, vezels en eiwitten. Dit vindt u in groente, fruit, zuivel, etc. Heeft u hier vragen over stel ze dan aan de verpleegkundige

U krijgt een afspraak mee voor een poliklinische controle bij de chirurg en de casemanager GE-Oncologie. Indien u een stoma heeft gekregen krijgt u ook een afspraak bij de verpleegkundig consulent MDL Stomazorg.

De uitslag van het weefselonderzoek duurt ongeveer 14 dagen en zal de chirurg met u bespreken op de polikliniek.

Na ontslag
Als u eenmaal thuis bent is het voor uw herstel goed dat u actief blijft. Voor u is het belangrijk om te weten welke activiteiten u wel of niet mag doen. Dit is afhankelijk van de hinder die u ondervindt van het operatiegebied.

Over het algemeen geldt: dat wat u kúnt doen, dat mag u doen. Het is dus belangrijk dat u luistert naar uw lichaam. Wanneer u weer helemaal van de operatie hersteld bent, is moeilijk aan te geven in een folder. Dat zal afhangen van de grootte van de operatie, de aard van de aandoening en hoe u zich op dat moment voelt. Een verpleegkundige zal voor uw ontslag dit met u doornemen in een gesprek. De casemanager GE-Oncologie neemt telefonisch contact met u op als u thuis bent.

Meer lezen over chirurgie bij Amphia?