Oh nee, IE...

We zien dat je Internet Explorer gebruikt, een oude en onveilige browser. Daardoor kunnen we je niet de mooie website voorschotelen die we zouden willen.

Je bent van harte welkom in elke andere browser zoals bijvoorbeeld Chrome, Firefox of Microsoft Edge. Wij wachten hier wel, tot zo!

Welkom bij Amphia
Patiënteninformatie

Zoeken

Uw bezoek aan Amphia en COVID-19. Lees hier meer over de aangepaste zorg en maatregelen.
Pijnbestrijding via een Intrathecale port-a-cath (ITC PAC)
Aanmaakdatum: | Geüpdatet op

Pijnbestrijding via een Intrathecale port-a-cath (ITC PAC)

De pijnspecialist heeft met u gesproken over continue toediening van pijnstillende medicatie via een intrathecale catheter. Deze catheter is aangesloten op een port-a-cath onder de huid en wordt bediend via een externe infuuspomp. Deze vorm van pijnbestrijding wordt vaak voorgeschreven aan patiënten met pijn bij kanker waarbij de gewone pijnmedicatie onvoldoende helpt en/of te veel bijwerkingen geeft.

In deze folder leest u meer over de voorbereiding, uitvoering en de resultaten van deze behandeling.

Wat is intrathecale pijnbestrijding?
In de achterste helft van de wervelkolom bevindt zich het ruggenmerg dat deel uitmaakt van het centrale zenuwstelsel. Het ruggenmerg wordt omspoeld met hersenvocht (liquor). In deze ruimte kan medicatie aan het hersenvocht worden afgegeven via een dun cathetertje. We spreken dan over intrathecale pijnbestrijding.

Wanneer iemand medicatie slikt of op de huid plakt, moet het eerst via de maag of via de huid naar de hersenen. Medicatie intrathecaal toedienen betekent dat de medicatie direct is bij de plaats waar het moet werken: bij het ruggenmerg en via het hersenvocht bij de hersenen. U heeft daardoor veel minder medicijnen nodig en hebt dus meestal minder bijwerkingen zoals sufheid, misselijkheid en obstipatie. 

Bij deze vorm van pijnbestrijding wordt meestal een mengsel gebruikt van 2 medicamenten: een lokaal verdovingsmiddel en morfine.  

Wat is een port-a-cath?
De catheter die in de rug zit, is onzichtbaar onder de huid aangesloten op een poortje, dat heet een port-a-cath. Die port-a-cath zit aan de voorzijde van de borst, meestal laag op de ribben. U ziet daar een kleine verhoging van de huid. Met een naald wordt in dat poortje een slangetje geprikt met een kastje eraan. Hierdoor kunnen medicijnen direct via de port-a-cath in het hersenvocht worden gegeven.

Onder de huid de port-a-cath met slangetje met buiten het lichaam de aanpriknaald. 

Wat is een infuuspomp?
Een infuuspomp is een draagbare pomp voor in de thuissituatie. Deze pomp heeft een cassette met medicatie die eronder is bevestigd. Deze geeft 24 uur per dag op een constante snelheid de medicatie af aan de port-a-cath. U slaapt en loopt dus ook met de pomp. De thuiszorg komt bij u langs om u met alle praktische zaken in de verzorging te helpen. Op een moment dat u meer pijn heeft, kunt u uzelf een extra dosis geven door op de pomp te drukken. Het pompje is beveiligd, zodat het niet mogelijk is om te veel medicatie toe te dienen. Afhankelijk van uw pijnklachten kan de dosering van de medicatie aangepast worden. Ook hiervoor is de thuiszorg oproepbaar en hebben zij contact met het ziekenhuis om de aanpassingen te doen.

Infuuspomp

De voorbereiding
De afdeling Opname neemt contact met u op met informatie over: nuchter blijven, medicijngebruik en de afdeling waar u zich mag melden. Als u al opgenomen ligt dan krijgt u deze informatie direct van het pijnteam te horen.

De opname
U wordt voor de behandeling opgenomen op de verpleegafdeling. Hier krijgt u een kort opnamegesprek. Vervolgens wordt u naar de operatiekamer gebracht waar de behandeling plaatsvindt. Het gebeurt op de operatiekamer omdat het steriel moet gebeuren en omdat u sedatie (roesje) krijgt, zodat u niks meekrijgt van de behandeling. De totale opname duurt in principe enkele dagen. Dat komt omdat het meestal enkele dagen duurt om de goede hoeveelheid en samenstelling van de medicatie die u via de pomp krijgt, te bepalen. Tegelijkertijd worden de pijnstillers die u vóór de behandeling al had, naar beneden aangepast.

De uitvoering
De behandeling vindt plaats op de operatiekamer en duurt ongeveer 30-60 min. Er wordt een infuus geplaatst waarlangs pijnstillende medicatie, antibiotica en medicatie voor de sedatie (roesje) kunnen worden toegediend. Gedurende de gehele behandeling bent u aangesloten op een monitor voor continue bewaking.

We bepalen voor de behandeling samen welke plek op de borstkast voor de port-a-cath in uw geval het meest prettig is. Dit hangt bijvoorbeeld af in welke houding u prettig slaapt of waar u pijn heeft. Deze plek wordt gemarkeerd.

Tijdens de behandeling ligt u op uw zij. De plaats van de behandeling wordt ontsmet en door middel van blauwe doeken wordt een steriel veld gecreëerd.
Onder röntgendoorlichting wordt de plaats van aanprikken van de intrathecale ruimte bepaald. Meestal is dit laag in de rug. Vervolgens wordt de huid lokaal verdoofd. In dit stadium bent u al in slaap door het roesje en krijgt u nagenoeg niks meer mee van de behandeling.

Via het verdoofde gebied wordt een sneetje gemaakt en de intrathecale ruimte aangeprikt. Als de naald zich in de juiste positie bevindt wordt de katheter door de naald opgeschoven in de intrathecale ruimte. Vervolgens wordt de katheter onder de huid naar de voorzijde gebracht waar we de plaats gemarkeerd hebben. De katheter wordt onder de huid aan de port-a-cath bevestigd. Als deze goed ligt wordt de wond gehecht en afgeplakt.
De port-a-cath wordt direct op de operatiekamer aangeprikt. Op de uitslaapkamer wordt de pomp aangesloten. Vanaf dat moment krijg u continue toediening van pijnstillende medicatie.

Na de behandeling
Na de behandeling op de operatiekamer wordt u naar de uitslaapkamer gebracht. Uw bloeddruk, hartstslag en zuurstofgehalte in uw bloed worden gecontroleerd; u blijft hier gedurende een half uur tot een uur. Als alles in orde is wordt u daarna opgehaald door een verpleegkundige van de afdeling waar u opgenomen bent. U blijft minimaal één nacht in het ziekenhuis. Deze tijd is nodig voor het instellen van de juiste dosering pijnstilling. De verpleegkundig Pijnconsulent en Pijnspecialist komen op de afdeling langs.
Wanneer u goed op de medicatie ingesteld bent, wordt uw ontslag voorbereid. Het specialistisch team van de thuiszorg wordt ingeschakeld om thuis de zorg van de pomp en de port-a-cath op zich te nemen.

Bijwerkingen
De eerste dagen na de behandeling kunnen bijwerkingen als hoofdpijn, jeuk, misselijkheid, sufheid, minder drang om te plassen en verminderde kracht in de benen optreden. De dosering van de medicatie moet dan nog goed ingesteld worden. Deze klachten verdwijnen meestal spontaan binnen een aantal dagen.

Vaak moeten mensen wennen aan de pomp die aan hen vast zit of aan het gewicht. De ervaring leert dat dit snel went wanneer het effect van de pomp goed is.

Het gebied vanaf de rug naar de voorzijde waar de catheter onder de huid is gebracht, kan even gevoelig of blauw zijn.

De kracht in de benen blijft in principe normaal. Alleen bij hele hoge doseringen van de pomp, kan het zijn dat de kracht minder wordt. We kunnen dan het mengsel veranderen. Wat we wel vaak zien als mensen een goed pijnstillend effect hebben van de pomp, dat er wensen komen om meer te bewegen en dingen te ondernemen. De conditie en kracht laat dit echter niet altijd toe, die moet dan zo mogelijk eerst weer worden opgebouwd.

Thuiszorg
Het specialistisch team van de thuiszorg helpt u met de praktische zaken rondom de pomp. Zij komen standaard 1-2x per week langs en zijn daarnaast dag en nacht oproepbaar. Wanneer u op vakantie wilt, is dat binnen Nederland gewoon mogelijk. De thuiszorg dekt landelijk.

Bij onvoldoende pijncontrole
Wanneer de pijn niet voldoende onder controle is of na verloop van tijd terugkomt, kan het specialistisch thuiszorgteam contact opnemen met de huisarts of verpleegkundig pijnconsulent. Deze kunnen overleggen met de pijnspecialist of het nodig en mogelijk is de stand van de pomp hoger te zetten of de medicijnen in de cassette te veranderen.

Soms is het nodig extra medicatie toe te voegen in de vorm van tabletten.

Liquorlek
Bij intrathecale toediening bestaat het risico op lekkage van vloeistof uit het ruggenwervelkanaal (liquor) langs de katheter. Dit leidt tot hoofdpijn, afhankelijk van de lichaamshouding. Deze hoofdpijn verdwijnt meestal spontaan.

Infectie
Infectie intrathecaal via de katheter treedt zelden op. Een dergelijke infectie gaat gepaard met koorts, hoofdpijn en nekstijfheid. U moet bij zulke verschijnselen onmiddellijk contact opnemen met de huisartsenpost of het Pijncentrum. De catheter moet dan verwijderd worden. Wat vaker voorkomt is een infectie die optreedt bij de aanprikplaats rondom de port-a-cath of van de wond. Deze wordt dan rood met eventueel pus. In dat geval kan er worden behandeld met antibiotica en hoeft de katheter er meestal niet uit.

Lange termijn
In sommige gevallen wanneer de behandeling effectief is en de conditie is goed, dan kan de catheter worden omgebouwd naar een inwendige pomp. Dit wordt samen met de pijnspecialist overwogen.

Belangrijk
Gebruikt u bloedverdunners? Als u bloedverdunners (antistollingsmedicatie) gebruikt, meld dit dan aan uw behandelend arts. Hij/zij bespreekt met u of en wanneer u moet stoppen met deze medicijnen.

Contact
Poli Pijngeneeskunde is geopend van maandag tot en met vrijdag, van 8.00 tot 16.30 uur. Vragen over uw pijnbehandeling kunt u stellen op het verpleegkundig telefonisch spreekuur van 10.45 tot 11.45 uur, telefoonnummer: (01620) 32 70 40.

Voor vragen over uw opname neemt u contact op met de Afdeling Opname, maandag tot en met vrijdag, van 8.30 tot 16.30 uur, telefoonnummer: (076) 595 30 84.

Meer lezen over Pijngeneeskunde bij Amphia? 

Ga naar afdeling Pijngeneeskunde